کاڵکان: چیدی هێزەکانی پەکەکە مەترسی نین بۆ سەر ئاسایشی تورکیا
بەپێی هەواڵی کوردپرێس، دوران کاڵکان، ئەندامی باڵای پەکەکە، لە گفتوگۆیەکی تێروتەسەلدا لەگەڵ کەناڵی مەدیا خەبەر هەڵسەنگاندنی کرد بۆ دوو ساڵ پڕۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک، هەنگاوە هەڵگیراوەکان لەلایەن بزووتنەوەی کوردی و ئەو هەنگاوانە کە بە وتەی ئەو، دەوڵەتی تورکیا دەبێت لە قۆناغی ئێستادا هەڵیبگرێت.
کاڵکان ڕاگرتنی پێکدادانەکان و هێنانەکۆڕی کەشوهەوای ئاخاوتن دەربارەی چارەسەری کێشەی کورد و دیموکراتیزەبوونی تورکیای بە گرنگترین دەستکەوتەکانی دوو ساڵی ڕابردوو زانی و گوتی ئەگەرچی پڕۆسەکە دبوو زیاتر لەمە بڕواتە پێش، نابێت ئەنجامە بەدەستهاتووەکان فەرامۆش بکرێن.
هەنگاوگەلێک کە پەکەکە لە پڕۆسەی ئاشتیدا هەڵیگرتن
کاڵکان بە ئاماژەدان بە بانگەوازی «ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک»ی عەبدوڵڵا ئۆجالان لە ۲۷ی شوباتی ۲۰۲۵دا گوتی پەکەکە لە وەڵامی ئەم بانگەوازەدا، یەکەمی ئاداری هەمان ساڵ وەستانی شەڕی چەکداریی ڕاگەیاند تا زەمینەی پێشکەوتنی ڕەوتەکە لە ڕێگەی گفتوگۆ و خەباتی سیاسییەوە بڕەخسێت.
ناوبراو زیادی کرد پەکەکە دوای ئەوە کۆنگرەی دوازدەیەمی خۆی بەڕێوە برد و بڕیارگەلێکی مێژوویی دەربارەی کۆتاییهێنان بە ستراتیژیی خەباتی چەکدارانە و هەڵوەشاندنەوەی پێکهاتەی ڕێکخراوەیی خۆی وەدەست گرت؛ بەڵام جێبەجێکردنی تەواوی ئەم بڕیارانە بە بەڕێوەبەریی ئۆجالان و ڕەخساندنی مەرجەکانی ئازادانەی ژیان و چالاکی بۆ ئەو بەستراوەتەوە.
کاڵکان گوتی: «ئەم بیرۆکەیە عەبدوڵڵا ئۆجالان خستیە ڕوو، بڕیارەکەی ئەو وەریگرت و جێبەجێکردنیشی تەنیا بە بەڕێوەبەریی ئەو دەکرێت. تەنیا ئەو دەتوانێت ئەندامان، هێزەکان و کۆمەڵگە بۆ جێبەجێکردنی کردەییی ئەم بڕیارانە ڕازی بکات.»
بە وتەی ئەو، ۳۰ ئەندامی پەکەکە لە ۱۱ی تمووزدا لە هەنگاوێکی هێماییدا چەکەکانی خۆیان سووتاند و دوای ئەوەش ڕێکارگەلێک بۆ کەمکردنەوەی ئەگەری پێکدادان لە ناوخۆی تورکیا و ناوچە سنوورییەکاندا وەدەست گیران.
کاڵکان زیادی کرد: «لە ساڵی ۲۰۲۶دا ئەم هەنگاوە کردەیییانە بەردەوام بوون. تەواوی هێزە چەکدارەکانی خۆمان لە ناوخۆی سنوورەکانی تورکیا هێنایە دەرەوە و ئەو هێزانەشمان کە لە دەرەوەی سنوورەکان ڕەنگ بوو بکەونە بەر پێکدادان، پاشەکشە پێ کرد.»
هێزە چەکدارەکانی پەکەکە لانیکەم ۶۰ کیلومەتر لە سنوورەوە دوورن
کالکان جەختی کردەوە لە ناوخۆی تورکیا و لە درێژایی سنوورەکانی ئەم وڵاتەدا ئیتر هیچ هێزێکی چەکدار نییە کە ئاسایشی تورکیا بخاتە مەترسییەوە.
ئەو گوتی: «ڕای گشتیی تورکیا و جیهان دەبێت بزانن کە هێزەکانی پەکەکە لە ئێستادا هیچ مەترسییەک بۆ ئاسایشی تورکیا دروست ناکەن. ئەوان لانیکەم ۶۰ کیلومەتر لە سنوورەوە دوورن و هیچ مەترسییەکی پێکدادان لە ئارادا نییە.»
کاڵکان بە ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە لەم قۆناغە بەدواوە دووبارەکردنەوەی داواکاریی «داماڵینی تەواوی چەک» مانایەکی کردەییی نییە، زیادی کرد: «ئیتر هیچ هێزێکی چەکدار کە تورکیا بخاتە مەترسییەوە نەماوەتەوە. دووبارەکردنەوەی ئەم قسەیە تەنیا هۆکارێکە بۆ گوشارخستنەسەر، درێژکردنەوەی ڕەوتەکە و ڕێگری لە کردەییبوونی.»
ئەو گوتی چوون بەرەو قۆناغی دواتر پێویستی بەوەیە کە تورکیا بگاتە ئاستێک لە دیموکراتیزەبوون کە بتوانێت کوردەکان و هێزەکانی سەر بە پەکەکە لە پێکهاتەیەکی یاسایی و سیاسییدا جێ بکاتەوە.
بە وتەی کالکان، یاسا و ڕێبازە بەردەستەکان هێشتا دەرفەتی بەفەرمییناسینی ناسنامەی کوردی، چارەسەری کێشەی کورد و بەشداریی هێزەکانی ئەم بزووتنەوەیەیان لە گۆڕەپانی سیاسییدا نەڕەخساندووە.
ئازادکردنی ئۆجالان و هەڵوەشاندنەوەی سیستەمی ئیمڕاڵی
کاڵکان ئازادبوونی جەستەییی عەبدوڵڵا ئۆجالانی بە یەکەم مەرجی بەردەوامیی ڕەوتەکە زانی و گوتی ئۆجالان وەک داڕێژەری ئەم ڕەوتە دەبێت بگاتە مەرجێک کە بتوانێت ئازادانە بژێت و چالاکی بکات.
ئەو گوتی: «سیستەمی ئیمڕاڵی دەبێت هەڵبوەشێتەوە. ڕێگەی سیاسیی دیموکراتیک دەبێت بکرێتەوە و بنەمایەکی یاسایی بۆ بەرفراوانکردنی ئازادییەکان و دروستکردنی کەشوهەوای دیموکراتیک دەبێت دابین بکرێت.»
کاڵکان هەروەها داوای پێکهێنانی «دەستەی ئاشتی و چوونە ناو گۆڕەپانی سیاسی»ی بە سەرۆکایەتیی ئۆجالان کرد و جەختی کردەوە دەرگاکانی ئیمڕاڵی دەبێت بە ڕووی ڕۆژنامەنووسان، مامۆستایانی زانکۆ و نوێنەرانی کۆمەڵگەی مەدەنی بڕەخسێن و بکرێنەوە.
ئەو زیادی کرد: «بڕیار بوو ڕۆژنامەنووسان و مامۆستایانی زانکۆ بچنە ئیمڕاڵی و ئۆجالان بتوانێت چالاکی بکات؛ بەڵام لە بەراوردکاری لەگەڵ ڕابردوودا گۆڕانکاریی جدی ڕووی نەداوە. دەستەکانی دەم پارتی هەر یەک یان دوو مانگ جارێک و هەر کاتێک دەوڵەت بیەوێت دەچنە دیداری، بەڵام تەنانەت کۆنووسی ئەم دیدارەکان بە ئاگاداریی ڕای گشتی ناگات.»
کاڵکان بە ڕەخنەگرتن لە دیارنەبوونی چالاکیی دەستەکان و کۆمیتە پێکهێنراوەکان لە چوارچێوەی یاسای پەسەندکراوی پەرلەماندا گوتی بەڵێنە دراوەکان دەربارەی باشترکردنی دۆخی ئۆجالان و دەستپێکردنی چالاکیی کۆمیتەکان نەکراونەتە کردار.
ڕەخنە لە بەردەوامیی بەندکردنی زیندانییان دوای کۆتاییهاتنی سزاکەیان
کاڵکان لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا پەرداختە دواخستنی ئازادبوونی زیندانییان و گوتی هەندێک کەس سەرباری تێپەڕاندنی ۳۰ تا ۳۶ ساڵ لە زینداندا، هێشتا بە بڕیاری دەستە ئیدارییەکان لە ئازادی بێبەش دەکرێن.
ئەو ئیدیعای کرد: «نه یاسا، نه دادگا و نه بڕیارە دادوەرییەکان دەربارەی ئازادبوونی ئەم کەسانە بڕیار دەدەن؛ بەڵکو دەستەگەلێکی سیاسی و لەژێر کۆنترۆڵی حکومەتدا بڕیار دەدەن کێ ئازاد بێت و کێ لە زینداندا بمێنێتەوە.»
کاڵکان ئەم کەسانەی بە «بارمتەی سیاسی» ناو برد و لە زیندانییە ئازادکراوەکان، بنەماڵەکان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی خواست بابەتی دواخستنی ئازادییەکان لە ئاستی ناوخۆیی و نێودەوڵەتیدا زیاتر بخەنە ڕوو.
ئەو بە ئاماژەدان بە دۆخی زیندانییە نەخۆشەکان گوتی: «ئەگەر لە دەرئەنجامی ئەم سیاستانەدا تەرمی زیندانییەک لە زیندان بێتە دەرەوە، ئێمە ئەوە بە گیانبەختکراوی سەنگەر ئەژمار دەکەین؛ چونکە دەڵێین وەستانی تەقە لە زینداندا جێبەجێ نەکراوە و پێکدادان لەوێدا بەردەوام بووە.»
دەوڵەت هێشتا هەنگاوە بەرامبەرەکانی هەڵنەگرتووە
کاڵکان لە قسەکانیدا گوتی بزووتنەوەی کوردی بە ڕاگەیاندنی وەستانی تەقە، کۆتاییهێنان بە ستراتیژیی خەباتی چەکدارانە، هەڵوەشاندنەوەی پێکهاتەی پەکەکە، سووتاندنی چەکەکان و چوونی هێزە چەکدارەکان لە تورکیا، ئەو هەنگاوانەی چاوەڕوانکراو بوون ئەنجامی دابوون.
ئەو جەختی کردەوە بەردەوامیی ڕەوتەکە ئێستا بە ڕەخساندنی ئازادی و مەرجەکانی چالاکیی ئۆجالان، چاکسازیی یاسایی، کردنەوەی گۆڕەپانی سیاسیی دیموکراتیک، دیاریکردنی دۆخی زیندانییان و دروستکردنی سازوکارێکی یاسایی بۆ گەڕانەوە و بەشداریی سیاسیی ئەندامانی پەکەکە بەستراوەتەوە.
کالکان زیادی کرد سەرباری پێکهێنانی کۆمسیۆنی پەرلەمانی، پەسەندکردنی یاسای چوارچێوە و لێدوانە ئەرێنییەکانی دەوڵەت باخچەلی، هێشتا بڕیارێکی یاسایی یان سیاسیی دیاریکراو دەربارەی پێگەی ئۆجالان و جێبەجێکردنی کردەییی پێداویستییەکانی ڕەوتەکە دەرنەکراوە.
بۆچوونی بەکارهێنەران