ڕێدۆزی سیاسیی نێچیرڤان بارزانی لە ڕوانگەی پەیمانگەی لێکۆڵینەوەی کوردی لە ئەڵمانیا

بەپێی هەواڵی کوردپرێس، تاریق حەمۆ لە وتارێکدا بە پشکنینی هەڵوێستەکانی نێچیرڤان بارزانی لە کۆڕبەندی مێری لە هەولێر، وێنەیەک لە سەرکردایەتیی سیاسی دەخاتە ڕوو کە ئەولەویەتی خۆی لەسەر بنەمای هاوسەنگیی هێز و پێشهاتە هەرێمییەکان ڕێک دەخات. بە بڕوای ئەو، هەوڵدان بۆ نزیککردنەوەی ڕوانگەی لایەنە ناکۆکەکان، خۆبەدوورگرتن لە دروشمی ڕووبەڕووبوونەوەخوازانە و جیاکردنەوەی ئەولەویەتی ئاشتی لە ناکۆکییە سیاسییەکان، لە تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی ڕوانگەی نێچیرڤان بارزانیین بۆ پرسی کورد.

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، بە جەختکردنەوە لەسەر چارەسەرە سیاسییەکان، فراوانکردنی پەیوەندی لەگەڵ دەوڵەتانی ناوچەکە و پشتیوانیکردن لە پرۆسەکانی ئاشتی لە تورکیا و سوریا، ڕوانگەیەک پەیڕەو دەکات کە ئامانجی سەرەکیی زیادکردنی توانای مانۆڕی سیاسیی کوردە و ڕێگریکردنە لە بوونیان بە قوربانیی کێبڕکێ هەرێمییەکان. ئەم ڕوانگەیە دەکرێت وەک هەوڵێک بۆ گواستنەوەی سیاسەتی کوردی لە پێگەیەکی کاردانەوەیی و پشتبەستوو بە هاوسەنگییە سەربازییەکان بۆ کایەی دیپلۆماسی، بەشداری لە بڕیاردان و کاریگەریدانان لەسەر پێکهاتەکانی دەسەڵات هەڵسەنگاندنی بۆ بپۆشڕێت.

ئامادەبوونی نێچیرڤان بارزانی لە کۆڕبەندی دامەزراوەی لێکۆڵینەوەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە هەولێر، لە کنار مەزڵوم عەبدی، ڕاوێژکاری سەرۆکایەتیی کۆماری سوریا، و تۆنجەر باکرهان، هاوسەرۆکی پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان لە تورکیا، تەنها ڕووداوێکی هێمایی نەک بوو. گرنگیی ئەم ئامادەبوونە، بەتایبەت لە بارودۆخێکدا کە پرسی کورد لە چەند وڵاتێکی ناوچەکەدا چووەتە قۆناغێکی هەستیارەوە، لە هەڵوێستە سیاسییەکان و هەڵسەنگاندنەکانی نێچیرڤان بارزانی دەربارەی داهاتووی ئەم پێشهاتانەدا دەردەکەوێت.

لە بارودۆخێکدا کە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەرەوڕووی گۆڕانی هاوسەنگییەکانی هێز، توندبوونەوەی کێبڕکێ ئاسایشییەکان و هەوڵی ئەکتەرە هەرێمییەکان بۆ چەسپاندن یان فراوانکردنی هەژموونی خۆیان دەبێتەوە، پرسی سەرەکی بۆ کورد چۆنیەتیی پاراستنی دەستکەوتە سیاسییەکان، پارێزگاریکردن لە ناسنامەی نەتەوەیی و ڕێگریکردن لە سەپاندنی تێچووی کێبڕکێی هێزەکان بەسەر کۆمەڵگە کوردنشینەکاندایە. لەم ڕووەوە، پشتیوانیکردن لە گفتوگۆ و چارەسەری سیاسی نابێت تەنها وەک هەڵبژاردنێکی تاکتیکی یان کاردانەوەیەک بۆ بارودۆخێکی کاتی سەیر بکرێت؛ بەڵکو ئەم ڕوانگەیە دەکرێت ببێتە بەشێک لە ستراتیژێکی درێژخایەن بۆ چەسپاندنی پێگەی کورد لە نەزمی سیاسیی ناوچەکەدا.

یەکێک لە تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی ڕوانگەی نێچیرڤان بارزانی، جەختکردنەوەیە لەسەر پێویستیی پەیوەندیی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ناوەندەکانی بڕیاردان و هەوڵدان بۆ کاریگەریدانان لەسەر سیاسەتی دەوڵەتانی ناوچەکە. ئەم ڕوانگەیە لە بەرامبەر دوو ئاڕاستەدا ڕادەوەستێت: یەکەم، دابڕانی سیاسی و سنووردارکردنی پەیوەندییەکان بۆ ئەکتەرە هاوراکان؛ دووەم، پشتبەستن بە ستراتیژەکانی بنەماکراو لەسەر سڕینەوەی تەواوی لایەنی بەرامبەر و سەرکەوتنی ڕەهای لایەنێک بەسەر لایەنەکەی تردا.

ئەزموونی گۆڕانکارییەکانی ناوچەکە دەریخستووە کە هیچکامیان لەم دوو ڕوانگەیە لوزوومەن بە زامنکردنی بەردەوامی مافەکانی کورد کۆتایی ناهێنێت. دابڕان دەکرێت توانای کاریگەریدانان لەسەر بڕیارە بنەڕەتییەکان کەم بکاتەوە و ڕووبەڕووبوونەوەی بەردەوامیش مەترسیی بوونی ناوچە کوردنشینەکان بە مەیدانی کێبڕکێی هێزە گەورەکان زیاد دەکات. لەم ڕووەوە، بەشداریی سیاسی، دانوستان و دروستکردنی پەیوەندیی کاریگەر لەگەڵ ئەکتەرە هەرێمییەکان دەکرێت ببنە ئامرازێک بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکانی کورد؛ بەو مەرجەی ئەم مامەڵانە نەبنە هۆی فەرامۆشکردنی ماف و داواکارییە بنەڕەتییەکانیان.

نێچیرڤان بارزانی پێشتر بەغدای وەک قووڵایی ستراتیژیی هەرێمی کوردستان وەسف کردبوو. وتارەکەی بە زمانی عەرەبی لە ڕێوڕەسمی ڕۆژی سەروەریی عێراقیشدا ئاماژەیەک بوو بۆ جەختکردنەوە لەسەر پەیوەندیی سیاسی و دامەزراوەیی لەگەڵ دەوڵەتی ناوەندیدا. ئەم هەڵوێستانە لەسەر ئەو بنەمایە وەستاون کە پێگەی هەرێمی کوردستان تەنها بە پشتبەستن بە تواناکانی ناوخۆ بەهێز نابێت، بەڵکو ئاستی بەشداریی لە بڕیارەکانی عێراق و توانای کاریگەریدانانی لەسەر پەیوەندییەکانی بەغدا لەگەڵ ئەکتەرە هەرێمییەکاندا گرنگیی هەیە.

ئەم مەنتقە لە سیاسەتی نێچیرڤان بارزانی بەرامبەر تورکیا و سوریاشدا دەبینرێت. مامەڵەکردن لەگەڵ ئەنقەرە بۆ کاریگەریدانان لەسەر پرۆسەی ئاشتی و پەیوەندی لەگەڵ دیمەشق بۆ بەشداریی کورد لە پێکهاتەی سیاسیی سوریادا، دوو نموونەی هەوڵدانن بۆ فراوانکردنی ڕۆڵی سیاسیی کورد لە ڕێگەی دیپلۆماسییەوە.

پرۆسەی ناسراو بە ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک لە تورکیا یەکێکە لە گرنگترین پێشهاتەکانی پەیوەست بە داهاتووی پرسی کورد. نێچیرڤان بارزانی پشتیوانیی لە گفتوگۆی نێوان دەوڵەتی تورکیا و بزووتنەوەی سیاسیی کورد کردووە و کۆشیوێتی لە توانای پەیوەندییەکانی خۆی لەگەڵ ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆک کۆماری تورکیا، و بەرپرسانی پارتی داد و گەشەپێدان بۆ بەهێزکردنی ئەم پرۆسەیە کەڵک وەربگرێت.

گرنگیی ئەم هەڵوێستە دەبێت لە بێستێنی مێژوویی ململانێی دەوڵەتی تورکیا لەگەڵ بزووتنەوەی کورددا بپشکنرێت. دەیان ساڵ ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی، سیاسەتە ئاسایشییەکان و سنووردارکردنەکانی پەیوەست بە ناسنامە و مافەکانی کورد، بێبڕواییەکی قووڵی لە نێوان لایەنەکاندا دروست کردووە. لە بارودۆخێکی وەهادا، گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی بەردەوام تەنها بە ڕاگرتنی شەڕ کۆتایی ناهێت؛ بەڵکو پێویستی بە گۆڕینی هەژمارکردنە سیاسییەکان، قبووڵکردنی واقیعی کۆمەڵایەتی و نەتەوەیی کورد و دروستکردنی میتۆد و ڕێکارێکە بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان.

لەم ڕوانگەیەوە، ستراتیژیی ئاشتی کاتێک دەتوانێت بگاتە ئەنجامێکی بەردەوام کە نەبێتە ئامرازێک بۆ سڕینەوەی داواکارییەکانی کورد یان چەسپاندنی یەک لایەنەی دەسەڵاتی دەوڵەت. ئامانج دەبێت دروستکردنی چوارچێوەیەکی سیاسی بێت کە تێیدا ئاسایش، مافە زمانی و کلتورییەکان، بەشداریی سیاسی و ڕەخساندنی دەرفەت بۆ دەربڕینی داواکارییەکانی کورد بە فەرمی بناسرێن.

لە هەمان چوارچێوەدا، نێچیرڤان بارزانی جەخت لەسەر پێویستیی بەکارهێنانی دەرفەتە بەردەستەکان دەکاتەوە بۆ کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکان و کردنەوەی ڕێگەی دانوستان. ڕوانگەیەکی وەها لوزوومەن بە مانای وەک یەک بوونی تێڕوانینی هەموو ڕەوتە کوردییەکان دەربارەی وردەکارییەکانی پرۆسەی ئاشتی نێت؛ بەڵکو دەربڕی لەپێشینەییدانە بە کەمکردنەوەی توندوتیژی و ڕەخساندنی زەمینەی چارەسەری سیاسیی ناکۆکییەکان.

لە سوریاشدا داهاتووی کورد بووەتە یەکێک لە بابەتە گرنگەکانی هاوکێشە ناوخۆیی و هەرێمییەکان. ڕێککەوتنی نێوان هێزەکانی سوریای دیموکرات و دەوڵەتی ئەم وڵاتە دەربارەی تێکەڵکردنی پێکهاتە سەربازی و ئیدارییەکانی باکووری ڕۆژهەڵاتی سوریا، دەرفەتێکی بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی شەڕ و سەرلەنوێ پێناسەکردنەوەی پەیوەندییەکانی نێوان لایەنەکان ڕەخساندووە. بەڵام سەرکەوتنی ئەم پرۆسەیە بەستراوەتەوە بە چۆنیەتیی جێبەجێکردنی ڕێککەوتنەکە و ئاستی زامنکردنی مافەکانی کورد لە پێکهاتەی سیاسیی نوێی سوریادا.

نێچیرڤان بارزانی پشتیوانیی لە پرۆسەی تێکەڵکردن کردووە و بۆ نزیککردنەوەی ڕوانگەی لایەنەکان و کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکانی نێوانیان ڕۆڵی بینیوە. پشتیوانیکردن لەم پرۆسەیە دەکرێت وەک بەشێک لە هەوڵدان بۆ ڕێگری لە گەڕانەوەی ڕووبەڕووبوونەوەکان و ڕەخساندنی زەمینەی بەشداریی کورد لە پێکهاتەی دەوڵەتی سوریادا هەڵسەنگاندنی بۆ بپۆشڕێت.

بەپێی ئەمەش، تێکەڵکردنی دامەزراوەیی بە تەنیا ناتوانێت زامنی چارەسەری پرسی کورد بێت. چۆنیەتیی بەشداریی هێزە ناوخۆییەکان لە پێکهاتە ئاسایشییەکاندا، دۆخی بەڕێوەبردنی ناوچە کوردنشینەکان، مافە زمانی و کلتورییەکان، خوێندن بە زمانی کوردی و ئاستی چڕبوونەوەی دەسەڵات لە دیمەشق، لەو بابەتانەن کە کاریگەرییان لەسەر داهاتووی ڕێککەوتنەکە دەبێت.

لەم ڕوانگەیەوە، پشتیوانیکردن لە پرۆسەی تێکەڵکردن دەبێت بە لەبەرچاوگرتنی پێویستیی پاراستنی ماف و دەستکەوتە سیاسییەکانی کورد هەڵسەنگاندنی بۆ بکرێت. ئاشتی کاتێک بەردەوام دەبێت کە لایەنەکان بتوانن شانبەشانی قبووڵکردنی پێکهاتەی سیاسیی هاوبەش، لەسەر چۆنیەتیی دابەشکردنی دەسەڵات، زامنکردنی مافی هاووڵاتیبوون و بەشداریی کاریگەری کۆمەڵگە ناوخۆییەکان بگەنە ڕێککەوتن.

نێچیرڤان بارزانی هەروەها مەزڵوم عەبدیی بۆ بەردەوامبوون لەسەر ڕێڕەوی سیاسی و خۆبپارێزین لە دووبارەکردنەوەی هەڵەکانی ڕابردوو هاندابوو. ئەم هەڵوێستە نیشانی دەدات کە لە ڕوانگەی پشتیوانانی چارەسەری سیاسییەوە، بەڕێوەبردنی قۆناغی گوێزەرەوە و ڕێگریکردن لە گۆڕانی ناکۆکییە سیاسییەکان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی، بەقەد گەیشتن بە ڕێککەوتنی سەرەتایی گرنگیی هەیە.

یەکێک لە خاڵە گرنگەکان لە شیکردنەوەی ڕوانگەی نێچیرڤان بارزانی، جیاکردنەوەیە لە نێوان ئەولەویەتیە بەپەلەکان و درێژخایەنەکانی سیاسەتی کوردیدا. لە بارودۆخێکدا کە ململانێی سەربازی هێشتا دەتوانێت ئاسایش و دەستکەوتە سیاسییەکانی کورد بخاتە مەترسییەوە، کۆتاییهێنان بە شەڕ و چەسپاندنی ڕێڕەوی دانوستان دەبێت لە لەپێشینەییدا بێت. هەماهەنگی لە نێوان حیزبەکان، نزیککردنەوەی تێڕوانینە سیاسییەکان و دروستکردنی وتارێکی هاوبەشیش گرنگن، بەڵام نابێت ببنە ڕێگر لەبەرامبەر بەڕێوەبردنی دانوستانێکدا کە دەتوانن ڕێگری لە بەردەوامیی توندوتیژی بگرن.

لە تورکیا و سوریا، ڕەوتە کوردییەکان لە ڕووی پێکهاتەی ڕێکخراوەیی، بنکەی کۆمەڵایەتی، ئامانجە سیاسییەکان و پەیوەندییە دەرەکییەکانەوە وەک یەک نین. لەبەر ئەوە، گەیشتن بە یەکێتییەکی تەواوی سیاسی لە ماوەیەکی کورتدا دەکرێت قورس بێت. بەڵام، جیاوازیی ڕوانگەکان نابێت ببێتە ڕێگر لە هاوکاری لە بابەتە بنەڕەتییەکاندا، بەتایبەت بەرگری لە مافەکانی کورد، کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکان و ڕێگریکردن لە سەپاندنی ڕێککەوتنی یەک لایەنە.

لەم ڕوانگەیەوە، ڕۆڵی نێچیرڤان بارزانی دەکرێت وەک هەوڵێک بۆ دروستکردنی هاوسەنگی لە نێوان واقیعە سیاسییە بەردەستەکان و پێویستیی پاراستنی بەرژەوەندییە هاوبەشەکانی کورد سەیر بکرێت. ئەم ڕۆڵە نە بە مانای جێگرتنەوەی سەرکردەیەکی کوردە لە شوێنی ڕەوتەکانی تر، و نە بە مانای فەرامۆشکردنی سەربەخۆیی بڕیاردانی هێزە کوردییەکانە لە وڵاتە جیاوازەکاندا؛ بەڵکو جەختکردنەوەیە لەسەر بەکارهێنانی تواناکانی پەیوەندی و دیپلۆماسی بۆ بەهێزکردنی ڕێڕەوە سیاسییەکان.

یەکێک لە ئاڵۆزترین ڕەهەندەکانی پرۆسەی ئاشتی لە تورکیا، کەلەپووری مێژوویی ململانێ و بێبڕوایی نێوان دەوڵەت و کۆمەڵگەی کوردە. دەیان ساڵ شەڕ، سنووردارکردنەکانی ناسنامەیی و ململانێ لەسەر بەفەرمیناسینی مافەکانی کورد، بابەتەکەی لە ناکۆکییەکی تەنها ئاسایشیی تێپەڕاندووە. هەر بۆیە، گەیشتن بە ئاشتییەکی بەردەوام پێویستی بە چاکسازیی دیدگە سیاسییەکان و قبووڵکردنی ماف و ناسنامەی کوردی هەیە.

لە وتاری لایەنگرانی ئاشتیدا، ئاماژەدان بۆ سابيقەی مێژوویی پەیوەندییەکانی کورد و تورک دەتوانێت بێستێنێک بۆ سەرلەنوێ پێناسەکردنەوەی پەیوەندیی نێوان هەردوو کۆمەڵگەکە ڕەخسێنێت. بەڵام، بوژاندنەوەی بڕوای مێژوویی تەنها لە ڕێگەی ئاماژەدان بۆ ڕابردوو ئیمکانی نێت؛ بەڵکو بەستراوە بە گۆڕینی سیاسەتە بەردەوامەکان، دروستکردنی زامنی یاسایی و ڕەخساندنی دەرفەتی بەشداریی یەکسان لە پێکهاتەی سیاسییدا.

لە نێو ئەم چوارچێوەیەدا، ئاماژەدانی نێچیرڤان بارزانی بۆ عەبدوڵڵا ئۆجەلان بە نازناوی سەرۆک ئۆجەلان، بە مانای ڕەهبەر ئۆجەلان، لە لایەن تاریق حەمۆ، نووسەری وتارەکەوە، وەک نیشانەیەک لە هاوپۆشینی ڕوانگەی سیاسیی سەرۆکی هەرێمی کوردستان لەگەڵ ئاڕاستەی گشتیی بزووتنەوەی کورد لە تورکیادا هەڵسەنگێندراوە. ئەم هەڵسەنگاندنە دەبێت لە چوارچێوەی هەوڵدان بۆ پشتیوانیکردن لە پرۆسەی ئاشتی و کردنەوەی ڕێگەی گفتوگۆدا بپشکنرێت، نە وەک نەمان یان سڕینەوەی جیاوازییە سیاسییەکانی نێوان ڕەوتە کوردییەکان.

پێشهاتەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەریخدەن کە هێزی سەربازی بە تەنیا ناتوانێت داهاتووی سیاسیی کۆمەڵگەکان دیاری بکات. لە کنار توانای بەرگریدا، دیپلۆماسی، هاوپەیمانێتی‌سازی، بەشداری لە دامەزراوە حوکمڕانییەکان و توانای کاریگەریدانان لەسەر بڕیارە نێودەوڵەتییەکان، لە پاراستنی بەرژەوەندییە سیاسییەکاندا گرنگییان هەیە. بۆ کورد کە لە چەند وڵاتێکی ناوچەکەدا دەژین و بەرەوڕووی پێکهاتە جیاوازەکانی سیاسی و ئاسایشی دەبنەوە، کەڵکوەرگرتن لەم ئامرازانە گرنگییەکی تایبەتی هەیە.

ڕوانگەی نێچیرڤان بارزانی دەکرێت وەک هەوڵێک بۆ بەهێزکردنی ئەم ڕەهەندانەی سیاسەتی کوردی هەڵسەنگاندنی بۆ بپۆشڕێت. پشتیوانیکردن لە پرۆسەی ئاشتی لە تورکیا، پشتیوانیکردن لە گفتوگۆی نێوان هێزەکانی سوریای دیموکرات و دیمەشق، و جەختکردنەوە لەسەر پێگەی ستراتیژیی بەغدا، هەموویان لەسەر ئەو گریمانەیە وەستاون کە کورد بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکانی خۆی دەبێت لە ناوەندەکانی بڕیارداندا ئامادەیی هەبێت و کاریگەری لەسەر پێشهاتەکان دابنێت.

دیارە سەرکەوتنی ڕوانگەیەکی وەها بەندە بە چەندین هۆکارەوە: ئاستی ئامادەییی دەوڵەتانی ناوچەکە بۆ قبووڵکردنی مافەکانی کورد، بەردەوامیی گفتوگۆکان، بوونی زامنی ڕوون بۆ جێبەجێکردنی ڕێککەوتنەکان، و توانای ڕەوتە کوردییەکان بۆ بەرگریکردن لە داواکارییە هاوبەشەکان، بێ ئەوەی سەربەخۆیی بڕیاردانی سیاسیی خۆیان لەدەست بدەن.

لە کۆتاییدا، گرنگیی ڕەفتاری سیاسیی نێچیرڤان بارزانی لەوەشدا دەردەکەوێت کە دەکۆشێت دیپلۆماسی و چارەسەری سیاسی بکاتە بەشێکی دانەبڕاو لە ستراتیژیی کوردی. ئەم ڕێگەیە دەتوانێت دەرفەت بۆ کەمکردنەوەی توندوتیژی، زیادکردنی بەشداریی سیاسی و چەسپاندنی پێگەی کورد بڕەخسێنێت؛ بەڵام گەیشتن بە ئەنجامێکی بەردەوام پێویستی بەوەیە ئاشتی تەنها لە ڕاگرتنی شەڕدا سنووردار نەبێتەوە و بە بەفەرمیناسینی مافەکان، ناسنامە و ئیرادەی سیاسیی کوردیش بینجێت.

داهاتووی سیاسەتی کوردی بەستراوەتەوە بە توانای سەرکردە و ڕەوتە کوردییەکان لە تێکەڵ کردنی واقیعبینیی سیاسی لەگەڵ بەرگریکردن لە مافە بنەڕەتییەکانی کۆمەڵگەی خۆیان. مامەڵەکردن لەگەڵ دەوڵەتانی ناوچەکە کاتێک دەبێتە ستراتیژێکی سەرکەوتوو کە نە ببێتە هۆی پەراوێز خستنی کورد و نە بۆ چاوپۆشیکردن لە داواکارییەکانیان؛ بەڵکو زەمینەی ئامادەییی کاریگەر، ئاسایشی بەردەوام و بەشداریی سیاسیی یەکسان فەراهەم بکات.