انتشار:  جمعه 21 دی  ::  15:35   

کرد پرس گزارش می دهد:

بز مرخز؛ نسلی در حال انقراض

سرویس کردستان- بز مرخز بانه یکی از گونه های کم یاب و ارزشمندی است که به دلیل شرایط اقلیمی منطقه آرمرده زیستگاه مناسبی برای این نژاد است در سالهای اخیر به دلایل گوناگون نسل آنها در خطر انقراض قرار گرفته است.

به گزارش خبرنگار کرد پرس بز مرخز با نام محلی " بزنه مه ره ز" بانه یکی از گونه های اهلی بخش آرمرده بانه است که به دلیل شرایط زیست محیطی این منطقه شرایط برای پرورش این گونه حیوان اهلی فراهم شده و آرمرده بانه به عنوان مناسبترین زیستگاه بز مرخز در کردستان شناخته می شود.

بز مرخز در بخش آرمرده شرایط مناسبی را برای ایجاد  اشتغال مردم در زمینه شال بافی و پستک دوزی که از مناسب ترین و گران بهاءترین پوشش های مردانه فراهم کرده است.

دسترسی آسان به الیاف مصنوعی جایگزین " مه ره ز" طبیعی، کاهش تمایل دامداران برای نگهداری از دام های سبک و مهاجرت روستاییان به شهرها سبب شده جمعیت این نژاد به شدت کاهش یابد و نسل آنها در خطر جدی انقراض قرار گیرد بطوری که تنها 620 راس از این نژاد در منطقه باقی مانده است.

گرانی داروها

محمود حسن پور یکی از پرورش دهندگان بز مرخز در روستای سماقان بخش آمرده که 50 راس بز مرخز دارد به خبرنگار کرد پرس گفت: زاد و ولد بز مرخز در فصل بهار است اما امسال در فصل پاییز زاد و ولد کردند این امر باعث شده بزغاله زودتر بیمار شود و تعدادی از آنها نیز مردند.

وی افزود: امسال به دلیل تولد بزغاله ها در فصل سرما تعداد زیادی از آنها مریض می شوند و ما برای تهیه دارو با مشکل مواجه هستیم هزینه داروها بسیار بالا است و با توجه به مسافت دور روستا رفت امد برای دامپزشکان در این فصل بسیار سخت است.

حسن پور اظهار داشت: تعداد بسیار محدودی از دامداران منطقه بز مرخز پرورش می دهند و نسل این بزها که با شرایط منطقه سازگار است در حال انقراض است.

وی گفت: جهاد کشاورزی برای بازسازی محل نگهداری بزهای امسال 20 کیسه سیمان به ما داده واکسن های نیز توسط دامپزشکی یبه صورت رایگان تزریق می شود اما باید داروها را خودمان با هزینه های بالا تامین کنیم.

این دامدار محدودهای اعمال شده از سوی منابع طبیعی برای استفاده از برگ درختان به عنوان منبع غذایی دام ها، ایجاد بازار تجاری و نبود امکانات را مهمترین دلایل کاهش آمار پرورش دهندگان بز مرخز عنوان کرد.

لودگی محیط زیست

محمود رشیدی تنها پرورش دهنده بز مرخز در منطقه " ده شت گه وره" بخش آرمرده است که حدود 60 راس بز مرخز دارد وی آلودگی محیط زیست، مهاجرت روستاییان و نبود امکانات را از مهمترین عوامل تهدید کننده بز مرخز عنوان می کند.

وی در گفت وگو با خبرنگار ایرنا گفت: در سالهای اخیر به دلیل وجود بازار بانه تعداد زیادی از روستاییان به شهر مهاجرت کردند و این امر باعث شده که دامپروری از رونق بیفتد با توجه به اینکه بز مرخز تنها در منطقه آرمرده بانه پرورش داده می شود تعدادی زیادی از این نژاد از بین رفت.

رشیدی افزود: دولت برای احیاء نسل بز مرخز اقداماتی انجام داده اما به نظر من این اقدامات کافی نیست و تعداد بزهای مرخز روز به روز در حال کاهش است و نیاز به اقدامی جدی از طرف مسئولین دارد.

وی اظهار داشت: اکنون که بازار بانه رونق خود را از دست داده تعدادی از روستاییان برای پرورش بز مرخز اقدام کردند اما به دلیل اینکه نسل این نژاد در حال انقراض است نتوانستند در این زمینه اقدام کنند.

این دامدار پرورش دهنده بز مرخز گفت: سالانه تعدادی از دام ها به دلایل مختلف از جمله آلودگی محیط زیست و خوردن زباله های تجدید ناپذیر تلف می شوند.

وی اظهار داشت: بعضی از واکسن های از طرف دامپزشکی به صورت رایگان ارائه می شود اما پرداخت هزینه های دارو و دامپزشک در توان ما نیست.

رشیدی افزود: هر بز مرخز سالانه یک تا یک نیم کیلو گرم "مه ره ز" دارد تقربیا می توان با آن یک دست شال درست می شود.

ارتفاعات زاگرس زیستگاه مناسب بز مرخز

 مدیر جهاد کشاورزی شهرستان بانه در گفت وگو با خبرنگار کرد پرس گفت: یکی از گونه های محلی است که در مناطق کرد نشین شناخته شده و مردم کردستان از قدیم به پورش بز مرخز مشغول هستند.

 کریم شریفی با بیان اینکه بز مرخز یکی از قدیمی ترین حیوانی است که توسط بشر اهلی شده افزود: وجود ارتفاعات زاگرس وشرایط خاص آب وهوایی منطقه زیستگاه مناسبی را برای پرورش بزمرخز فراهم کرده منبع غذایی این بزها گیاهان مرتعی و برگ درختان بلوط است.

وی یاد آور شد: در سال 72 بیش از 15 هزار راس بز مرخز در کردستان وجود داشت که در سالهای اخیر این تعداد به یک هزار راس رسید و اکنون تنها 620 راس از این گونه کم یاب در بخش آرمرده وجود دارد.

شریفی با بیان اینکه شاخ برگ درختان بلوط مهمترین منبع غذایی بز مرخز است اضافه کرد: در بانه 13 نفر در زمینه پرورش بز مرخز فعالیت می کنند که چهار نفر از این دامداران بیش از 100 راس بز مرخز پرورش می دهند.

 وی هدف اصلی پرورش بز مرخز تولید الیاف مرخز "مه ره ز" عنوان کرد و اظهار داشت: الیافی به رنگ های خاکستری، مشکی، قهوه ای، سفید از بز مرخز تهیه می شود که  برای تهیه لباس کردی مردانه، شال گردن، كلاه، جوراب، ژاكت، پستک، جانماز و سجاده به کار برده می شود.

 رئیس جهاد کشاورزی شهرستان بانه به  دلایل کاهش انگیزه دامداران برای پرورش بز مرخز اشاره کرد و گفت: عدم حمایت دولت از تولید الیاف طبیعی دام، جایگزینی الیاف مصنوعی با قیمت پایین تر، تغییر نسل اصیل بز مرخز، جایگزینی بز موئی با گوشت و شیر بیشتر، مشاغل متنوع با درآمد بیشتر در منطقه وعدم تمایل مردم منطقه برای پرورش بزمرخز از جمله دلایل کاهش بزخز در منطقه است.

وی اضافه کرد: اجرایی طرح صیانت ازجنگلها و جلوگیری از سرشاخه زنی درختان، نبود فروش و نبود بازار حمایتی از پرورش دهندگان، کمبود امکانات برای پرورش و تداوم نسل و همچنین قیمت بالا پشم و کاهش قدرت خرید مردم از دیگر دلایل عدم حمایت از تداوم نسل بز مرخز است.

شریفی گفت: شناسایی دامداران بز مرخز و تعداد گله های موجود شهرستان، تهیه نهاده های دامی برای پرورش دهندگان، تامین مصالح ساختمانی برای مناسب سازی و نوسازی مکان های نگهداری، صدور دفترچه برای بزهای مرخز منطقه، اولویت در  واکسیناسیون، سم پاشی و انگل زادیی محل نگهداری دام، صدور پروانه دامداری برای 2  گله بز مرخزف ارائه تسهیلات کم بهره برای پرورش دهندگان بز مرخز، انجام مقدمات ایجاد نمایشگاه دائمی تولیدات بز مرخز در آرمرده و برگزاری جشنواره بز مرخز در آینده نزدیک از دیگر اقدامات انجام شده در زمینه حمایت از این نوع بز است.

 مدیر جهاد کشاورزی بانه اظهار داشت: مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان ایستگاه تحقیقاتی بز مرخز  واحد سنندج و سقز برای جلوگیری از انقراض نسل بز مرخز راه اندازی کرده که ایستگاه تحقیقاتی سقز به دلیل مشکلات خاص تعطیل شده است .

 وی گفت: برای اصلاح نژاد این گونه حیوان اهلی تاکنون اقدامی انجام نشده اما مرکز تحقیقاتی فعالیت های انجام شده است.

شریفی ادامه داد: به دستور فرماندار شهرستان بانه روستاهای که برای احیاء بز مرخز تلاش کنند و اقدام به پرورش این گونه حیوانی کنند از امکانات رفاهی بیشتری برخوردار می شود و پروژه های عمرانی در این روستاها در اولویت قرار می گیرد

 گزارش/  زینب طلایی