انتشار:  یک‌شنبه 29 مهر  ::  16:39

خون خاشقجی وجه المصالحه زور امریکا و زر سعودی و تزویرترکیه/ محمد هادیفر

سرویس ترکیه- خاشقجی ترقی خواه، اصلاحات ظاهری قدرت طلبی با اصلاحات بنیادین سیاسی و اجتماعی را بخوبی تشخیص داده بود وبه همین خاطر دربین جریانات پیچیده سیاسی عربستان راه اصلاحات را از روزنامه نگاری و روشنگری عمومی شروع کرده بود و با توجه به دسترسی به پرونده اطلاعات سری عربستان تاحدودی به جعبه سیاه سیاستهای این کشور درتحولات منطقه ای تبدیل شده بود.

دکترجمال خاشقجی روزنامه نگارمنتقد سیاستهای ملوک عربستان سعودی ورودی بی بازگشت را در تاریخ 2 اکتبر 2018 به کنسولگری عربستان سعودی در استانبول ترکیه داشت که به یکی از داغترین موضوعات مورد بحث در رسانه ها و محافل سیاسی جهانی بدل گردید. اگرچه اینگونه قتلها در مرام عربستانی چندان بی سابقه نمی باشد ولی شکل و شیوه و نحوه تعامل بین المللی و بازیگران این صحنه تامل برانگیز بود. اگرچه خاشقجی ازجنس یک عربستانی تمام عیار می باشد و نسبت به توحید درباری این کشور وفادار بود ولی خدمات او به دربار سعودی کمتر از نیروهای اخوان التوحید و فرمانده پرآوازه آن ( فیصل الدویش) نبود که علیرغم خدمات بیشماری که به پایداری حکومت عربستان کردند با بدترین شیوه های ممکن ازصفحه روزگار حذف شدند.

 این روزنامه نگار ترک تبار و ترقی خواه و اصلاح گرای عربستانی درجریان بسیاری از تحولات منطقه ای از جمله شکل گیری اعراب افغان در افغانستان و جریان القاعده و دوستی با بن لادن و ایمن الظواهری و همچنین کشورهای متعددی ازجمله الجزایر و سودان و کویت درقالب خبرنگار خدمات زیادی به اندیشه سلفیت سعودی داشت  اما ظهور نوزادان سیاسی و قدرت پرست موجب بازگشت این روزنامه نگار به عرصه حرفه ای خود گردید و نقدهای جدی را بر حکومت عربستان خصوصا ولیعهد جوان این کشور وارد کرد  و به زبان منتقدین دولت عربستان بدل گردید. عقبه سیاسی او در دربار عربستان ناشناخته نمی باشد، جد او دکتر مخصوص حکام بزرگ عربستان بوده و عمویش ، عدنان خاشقجی از ثروتمندان و معتمدین عربستان بود که در پرنده مک فارلین 1985 ایران حضور داشت او با درک حقایقی از وضعیت عربستان سعودی به ژورنالیستی حرفه ای تبدیل شده بود که درکنارحاشیه های امنیتی که در کشورهای مختلف تجربه کرده بود درک خوبی از حقایق تحولات منطقه ای بدست آورده بود. همین تغییرات روحی او بود که وی را به یکی از طرفداران جدی تئوری "توحید قبوری و توحید قصوری " محمد قطب درخصوص اندیشه سیاسی عربستان تبدیل کرده بود و همین دیدگاه بود که اورا متمایل به اخوان المسلمین نموده بود که حاکمیت عربستان بشدت نسبت به آن حساسیت دارد.

خاشقجی ترقی خواه، اصلاحات ظاهری قدرت طلبی با اصلاحات بنیادین سیاسی و اجتماعی را بخوبی تشخیص داده بود وبه همین خاطر دربین جریانات پیچیده سیاسی عربستان راه اصلاحات را از روزنامه نگاری و روشنگری عمومی شروع کرده بود و با توجه به دسترسی به پرونده اطلاعات سری عربستان تاحدودی به جعبه سیاه سیاستهای این کشور درتحولات منطقه ای تبدیل شده بود. حرکات و اقدامات دیپلماتیک رسانه ای او درمنطقه و همچنین قرابت و تعلقات تاریخی او به برخی کشورها از جمله ترکیه و انگلیس و مصر سبب گردیده بود که شاهزاده جوان عربستان او را یکی از عناصر جایگزین و بنوعی الترناتیو آینده خود بداند بهمین خاطر به شیوه های سنتی اجداد خود تصمیم به حذف فیزیکی او نمود. شاهزاده جوان ثابت کرد که هرچند سایه خاشقجی سنگین باشد ولی از لشکریان فداکار توحید و صدها شاهزاده درباری عربستان پیشتازتر نخواهد بود ضمن اینکه اندیشه حکومتی سعودیها نیم نگاهی به سابقه رفتاری عثمانیها به حکومت نوپای این کشور درسال 1228ه ق دارد که چگونه سپاهیان مصر بدستور خلافت عثمانی طومار این حکومت را برای سالها از خاک عربستان برچید تا اینکه مجددا با کمک انگلیس به قدرت بازگشتند.

موضع گیریهای کنشگران این عرصه به اعجاب و بنوعی به رسوایی این قتل می افزاید. ترامپ رئیس جمهور امریکا در اولین واکنش خود به این قتل کلید واژه کاربردی مبنی بر احتمال اقدامات خودسرانه در این ماجرا را را تلویحا به حکام عربستانی تلقین نمود . وی اهمیت و به نوعی چراغ سبز و اعتماد به نفسی به شاهزاده جوان عربستان در پذیرش بی محابای قتل خاشقجی را صادر کرد . اهمیت گاو شیرده عربستان برای امریکا بحدی بود که ارزش سفر ویژه وزیرخارجه این کشور به دربار سعودی و کشور ترکیه را داشت ، کشوری که در ابتدای دولت ترامپ با خرید بیش از 70 درصد تجیزات نظامی خود از امریکا اقتصاد این کشور را از سقوط نجات داد. همانگونه که شاهزاده جوان در دیدار با وزیر خارجه امریکا اعلام داشت روابط دوکشور عمیقتر از آن است که نه تنها یک خاشقجی بلکه خون هزاران نفر امثال او ارزشی در راستای پیوند خادم حرمین شریفین با امریکا نخواهد داشت. ترکیه نیز با همراهی کردن در روند تحقیق و بررسی میدانی راه را برای اعلام آرام عربستان در پذیرش این قتل هموارنمود. ترکیه که به تازگی با آزادی کشیش برانسون از کمند تحریم امریکا گریخته است چندان هم بی میل نبود که بعنوان واسطه ای بین اذهان عمومی و توجیه تلویحی قتل خاشقجی  با محوریت زورمندی امریکا نقش ایفا کند. هرچند برا اساس معاهدات جهانی خاشقجی اگرچه ترک تبار بوده ولی ورود با گذرنامه به ترکیه اورا از مصونیت شهروندی بهره مند می نماید که ترکیه جوابگوی آن خواهد بود. بنابراین با توجه به روند پرونده و مواضع کنشگران این پرونده میتوان گفت، خون خاشقجی روزنامه نگار در بین قدرت زورمندانه امریکا و زر بی حساب ( به تعبیر ترامپ ، گاو شیرده ) عربستان و تزویر و بهره برداری های سیاسی ترکیه مضمحل خواهد شد.