سڕینه‌وه‌ی به‌رانبه‌رکێ له‌ ئامانجه‌کانی تورکیا، کورده‌کان و ئه‌مریکا له‌ سووریا/ ئارۆن ستین*
به‌شی وتار/ جیهان- حزبی ده‌سه‌ڵاتداری داد و گه‌شه‌ (AKP) پاش ئه‌وه‌ی سه‌رۆک کۆماری ئه‌مه‌ریکا دۆناڵد تره‌مپ مانگی جانیڤێری ده‌سه‌ڵاتی به‌ده‌سته‌وه‌ گرت ڕه‌خنه‌کانی خۆی دژ به‌ واشنتۆن که‌م کرده‌وه‌. مایکڵ فلین ڕاوێژکاری پێشووی ئاسایشی نیشتمانی ئه‌مه‌ریکا پێش کشانه‌وه‌ له‌ پۆسته‌که‌ی خۆی داوای له‌ ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نیشتمانی کرد جارێکی دیکه‌ پڕۆژه‌که‌ی ئۆباما بۆ ئه‌نجامی ئۆپه‌راسیۆنی ڕه‌قه‌ پێته‌ختی خۆناونراوی خه‌لافه‌تی داعش تاوتوێ بکاته‌وه‌. هاوته‌ریب له‌گه‌ڵ ئه‌م داواکارییه‌ تره‌مپ 28ی فێبریوێری له‌ فه‌رمانێکدا جه‌یمز ماتیزی کرد به‌ به‌رپرسی تاوتوێ کردنی شه‌ڕی زه‌مین و ئاسمانی دژ به‌ داعش. بۆ زۆرینه‌ی خاوه‌ن‌بیران له‌ تورکیا ئه‌م دوو هه‌نگاوه‌ له‌ ته‌نیشت کۆمه‌ڵێک کۆبوونه‌وه‌ی ئاسایی له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی باڵای ده‌وڵه‌تی نوێی ئه‌مریکا گومان و بۆچوونی جیدی زۆری هێنایه‌ئاراوه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ویلایه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کان ئاماده‌یه‌ پشتیوانییه‌کانی خۆی له‌ هێزه‌کانی یه‌کێتیی دیموکراتیک (PYD) به‌ قازانجی ئه‌و هێزانه‌ی له‌لایه‌ن تورکیاوه‌ بۆ گرتنه‌وه‌ی ڕه‌قه‌ پشتیوانی ده‌کرێن کۆتایی پێ بهێنێت.
هه‌واڵی گرینگ
تێڕوانینێک به‌ سه‌ر "له‌ ئاوێنه‌ی ئاسماندا" به‌رهه‌می عه‌لی ئه‌کبه‌ر مورادی و که‌یهان که‌لهۆڕ
"له‌ ئاوێنه‌ی ئاسماندا" دوو فه‌رهه‌نگی مۆسیقایی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌/ حه‌یده‌ر کاکی
۱۳۹۶/۱/۸
9 : 29
۱۳۹۵/۱۲/۲۶
20 : 55
۱۳۹۵/۱۲/۲۶
11 : 43
۱۳۹۵/۱۲/۲۴
15 : 10
۱۳۹۵/۱۲/۲۱
14 : 9
۱۳۹۵/۱۲/۲۱
12 : 17
ڕۆحانی له‌ کۆبوونه‌وه‌ی وڵاتانی ئه‌ندامی ئێکۆ؛
سه‌ده‌ی 21 سه‌ده‌ی پێشکه‌وتنی ئاسیایه‌
۱۳۹۵/۱۲/۱۱
13 : 7
۱۳۹۵/۱۱/۱۶
12 : 12
۱۳۹۵/۱۱/۱۳
13 : 4
۱۳۹۵/۱۱/۱۲
14 : 20
۱۳۹۵/۱۱/۱۱
10 : 59
۱۳۹۵/۱۱/۹
13 : 22
۱۳۹۵/۱۰/۲۸
15 : 2
۱۳۹۵/۱۰/۲۶
14 : 30
۱۳۹۵/۱۰/۲۵
13 : 50
هه‌واڵه‌ زێتر بینراوه‌کان
هه‌واڵه‌ زێتر بینراوه‌کان
تێڕوانینێک به‌ سه‌ر "له‌ ئاوێنه‌ی ئاسماندا" به‌رهه‌می عه‌لی ئه‌کبه‌ر مورادی و که‌یهان که‌لهۆڕ
به‌شی یادداشت/ کرماشان- "له‌ ئاوێنه‌ی ئاسماندا" به‌رهه‌می مۆسیقایی دوو هونه‌رمه‌نده‌ که‌ دوو فه‌رهه‌نگی مۆسیقایی (مه‌قامی ته‌مووره‌ و ڕیزه‌ مۆسیقای ده‌زگایی) تا ڕاده‌یێک هاوشێوه‌ی یه‌ک ده‌گێڕێته‌وه‌. که‌شی زاڵی ئه‌و مۆسیقایه‌ به‌ گوێره‌ی بیداهه‌ و مۆسیقای هاوبه‌شی باو له‌ دوو ڕێپرتوار و مۆسیقای فۆلکلۆری کوردی و هه‌ڵقۆڵاو له‌ هه‌ست و بیر و ئه‌ندێشه‌ی دوو هونه‌رمه‌نده‌.
به‌شی وتار/ جیهان- حزبی ده‌سه‌ڵاتداری داد و گه‌شه‌ (AKP) پاش ئه‌وه‌ی سه‌رۆک کۆماری ئه‌مه‌ریکا دۆناڵد تره‌مپ مانگی جانیڤێری ده‌سه‌ڵاتی به‌ده‌سته‌وه‌ گرت ڕه‌خنه‌کانی خۆی دژ به‌ واشنتۆن که‌م کرده‌وه‌. مایکڵ فلین ڕاوێژکاری پێشووی ئاسایشی نیشتمانی ئه‌مه‌ریکا پێش کشانه‌وه‌ له‌ پۆسته‌که‌ی خۆی داوای له‌ ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نیشتمانی کرد جارێکی دیکه‌ پڕۆژه‌که‌ی ئۆباما بۆ ئه‌نجامی ئۆپه‌راسیۆنی ڕه‌قه‌ پێته‌ختی خۆناونراوی خه‌لافه‌تی داعش تاوتوێ بکاته‌وه‌. هاوته‌ریب له‌گه‌ڵ ئه‌م داواکارییه‌ تره‌مپ 28ی فێبریوێری له‌ فه‌رمانێکدا جه‌یمز ماتیزی کرد به‌ به‌رپرسی تاوتوێ کردنی شه‌ڕی زه‌مین و ئاسمانی دژ به‌ داعش. بۆ زۆرینه‌ی خاوه‌ن‌بیران له‌ تورکیا ئه‌م دوو هه‌نگاوه‌ له‌ ته‌نیشت کۆمه‌ڵێک کۆبوونه‌وه‌ی ئاسایی له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی باڵای ده‌وڵه‌تی نوێی ئه‌مریکا گومان و بۆچوونی جیدی زۆری هێنایه‌ئاراوه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ویلایه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کان ئاماده‌یه‌ پشتیوانییه‌کانی خۆی له‌ هێزه‌کانی یه‌کێتیی دیموکراتیک (PYD) به‌ قازانجی ئه‌و هێزانه‌ی له‌لایه‌ن تورکیاوه‌ بۆ گرتنه‌وه‌ی ڕه‌قه‌ پشتیوانی ده‌کرێن کۆتایی پێ بهێنێت.
به‌شی جیهان- له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا هیچ گرووپێکی قه‌ومی (جگه‌ له‌ ئیسرائیل) وێنه‌ی کورده‌کانی عێراق پێوه‌ندییێکی نزیکی له‌گه‌ڵ ئه‌مریکا نییه‌. کورده‌کانی عێراق هاوکات ڕۆڵێکی هه‌ره‌گرینگ له‌ به‌ره‌نگاری له‌گه‌ڵ داعشدا ده‌گێڕن.
به‌شی یادداشت/ کوردستان- حسێن ئه‌حمه‌دی نیاز پارێزه‌ری دادگه‌ و چالاکی مه‌ده‌نی یادداشتێکی بۆ کوردپرێس ناردووه‌ و له‌و یادداشته‌دا ڕه‌خنه‌ی له‌ کارنامه‌ی ڕێفۆرمخوازه‌کانی کوردستان گرتووه‌.
به‌شی وتار/ جیهان- تورکیا به‌ربه‌ستی نوێی تووش بووه‌ له‌ سووریادا. ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ هه‌یه‌ یه‌ک له‌و به‌ربه‌ستانه‌ به‌هۆی هه‌وڵه‌کانی ڕووسیاوه‌ بێت له‌ ئه‌لباب هه‌ڵکه‌وتوو له‌ باکووری سووریا. ڕووسیا نێوبژیڤانیی نێوان تورکیا و سووریای کرد تاکوو به‌ر به‌ هه‌موو چه‌شنه‌ پێکدادانێکی ڕاسته‌وخۆی نێوان سوپای ئه‌و دوو وڵاته‌ بگرێت. ڕووسیا قه‌ناعه‌تی به‌ هه‌ردوو لایه‌ن هێنا تاکوو له‌ شاڕێی حه‌ڵه‌ب- مه‌نبه‌ج هه‌ڵکه‌وتوو له‌ باشووری ئه‌لباب که‌ڵک وه‌رنه‌گرن.
به‌شی وتار/ عێراق و هه‌رێمی کوردستان- خوالێخۆشبوو مه‌لا مسته‌فای بارزانی سه‌رکرده‌یێکی سیاسی کوردستانی عێراق بووه‌ که‌ به‌رده‌وام جه‌ختی له‌سه‌ر ڕه‌گه‌زی ئێرانی کورده‌کان ده‌کرده‌وه‌ و هه‌ر به‌و پێیه‌ش ڕسته‌ی گونجاوی مێژوویی خۆی ده‌ربڕی که‌ "له‌ هه‌ر کوێ کوردێک بێت ئه‌وی ئێرانه‌". هاوشێوه‌ی ئه‌و لێدوانانه‌ له‌ زاری دیکه‌ی سه‌رکرده‌ کورده‌کانی عێراقیشه‌وه‌ ده‌بیسترێت.
به‌شی یادداشت/ کوردستان- دوکتۆر خالێد ته‌وه‌کولی کۆمه‌ڵناس و نووسه‌ر یادداشتێکی بۆ کوردپرێس ناردووه‌ و کونج و ڕه‌هه‌نده‌کانی ڕووداو و ڕێکاری ڕێگری له‌ ڕووداوه‌کانی تاوتوێ کردووه‌.
به‌شی فه‌رهه‌نگ و هونه‌ر- مسته‌فا ته‌وحیدی، توێژه‌ر و شاعیری کورد له‌ یادداشتێکدا مێژووی نەورۆز، حەوسین و سێزدەبەدەر لێکده‌داته‌وه‌ به‌گوێره‌ی سه‌رچاوه‌ی باوه‌ڕپێکراوی ئه‌ده‌بی فارسی و ناوچه‌که‌ له‌ چه‌ند روانگه‌یێکه‌وه‌ ئه‌و دیارده‌ که‌لتوورییه‌ کۆنانه‌ ده‌خاته‌ به‌ر باس.
به‌شی وتار- "به‌چه‌کی کیمیاوی هه‌موویان ده‌کوژم. کێ به‌ته‌مایه‌ هیچ قسه‌یێک بکات؟ هه‌رچی ده‌ڵێن با بیڵێن! کۆمه‌ڵگه‌ نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کان و ئه‌وانه‌یش که‌ گوێ له‌وان ده‌گرن."
(عه‌لی حه‌سه‌ن مه‌جید ناسراو به‌ عه‌لی کیمیاوی: web of deceit 2007)
به‌شی وتار/ جیهان- 3ی مارچ نزیک به‌ ده‌ڤه‌ری خانه‌سۆر له‌ قه‌زای شه‌نگال پێکدادانێک له‌ نێوان هێزه‌کانی سه‌ر به‌ په‌که‌که‌ و پێشمه‌رگه‌ی ڕۆژئاوای پارتی دیموکراتی کوردستان ڕووی دا. ئه‌و ڕووداوه‌ زیاتر له‌ هه‌ر کاتێکی تر پێویستیی دانووستان و ڕێککه‌وتنی نێوان حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان و په‌که‌که‌ و هه‌روه‌هاش نێوبژیڤانی داکۆکییانه‌ی کۆمه‌ڵگای جیهانی به‌رجسته‌ ده‌کاته‌وه‌.
به‌شی سیاسی- له‌ هه‌موو خولێکدا ده‌وڵه‌ته‌کان له‌ هه‌مان سه‌ره‌تای ده‌ست به‌ کار بوونیانه‌وه‌ ئاوڕێکیش له‌ خولی داهاتوو ده‌ده‌نه‌وه‌ و ڕێژه‌یێکی زۆر له‌و خزمه‌تگوزارییانه‌ی بڕیاره‌ بیده‌ن له‌پێناو سه‌رکه‌وتنی سیاسیی حزبی خۆیان به‌کاری ده‌هێنن.
به‌شی یادداشت- جه‌لال مه‌حموودزاده‌ نوێنه‌ری خه‌ڵکی مه‌هاباد له‌ مه‌جلیسی شۆرای ئیسلامی له‌ یادداشتێکی کورتدا نووسیی: "هاووڵاتییان ده‌توانن ده‌نگی نا دژ به‌ ته‌قه‌مه‌نییه‌ مه‌ترسیداره‌کانی چوارشه‌ممه‌ سووری هه‌ڵبڕن و به‌م شێوازه‌ نه‌هێڵن چوارشه‌ممه‌ سووری بکرێته‌ چوارشه‌ممه‌ سووزی."
به‌شی وتار/ جیهان- تورکیا به‌هۆی سیاسه‌تی بێ په‌روای ده‌ره‌وه‌ی خۆی له‌م ساڵانه‌ی دواییدا په‌یوه‌ندییێکی سه‌رسوورهێنه‌ری له‌گه‌ڵ هه‌ندێک له‌ دراوسێکانی پێکهێناوه‌. ئێستاکه‌ وه‌کوو سه‌رکرده‌ی وڵاتێکی سه‌ربه‌خۆ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ که‌سایه‌تییه‌ به‌رجسته‌کانی کوردستانی عێراق ده‌کات.
به‌شی یادداشت/ کوردستان- موحسن مسته‌فایی کارناسی باڵای زانسته‌ سیاسییه‌کان و مامۆستای زانکۆ له‌ یادداشتێکدا که‌ بۆ کوردپرێسی ناردووه‌ پرسی په‌یوه‌ندیدار به‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی شار و پێویستییه‌کانی هه‌ڵبژاردنی شۆراکان لێکده‌داته‌وه‌.
به‌شی وتار- له‌ ڕۆژی 16/3/1988 (25ی ڕه‌شه‌مه‌ی ساڵی 66ی هه‌تاوی) چه‌ند فڕۆکه‌ی جه‌نگیی عێراقی شاری هه‌ڵه‌بجه‌‌یان به‌ گازی خه‌رده‌ل‌ و سیانیدومیکۆترین بوردومان کرد و بووه‌هۆی شه‌هید بوونی 5000 هه‌زار که‌س‌، هه‌ڵه‌بجه‌‌ له‌ قامووسی کورددا مورادفی وشه‌ی هیرۆشیمایه‌ و هه‌ڵه‌بجه‌‌ به‌ زمانی ڕای گشتیی جیهانی مانای جینۆسایدی کورده‌، ڕووداوێکی ئا‌وه‌ها له‌ مێژووی به‌کارهێنانی چه‌کی کیمیاییدا ڕووی نه‌داوه‌ به‌ تایبه‌ت ده‌وڵه‌تێک دژی هاوڵاتییه‌کانی خۆی به‌کاری بهێنێت.
تێڕوانینێک به‌ سه‌ر "له‌ ئاوێنه‌ی ئاسماندا" به‌رهه‌می عه‌لی ئه‌کبه‌ر مورادی و که‌یهان که‌لهۆڕ
"له‌ ئاوێنه‌ی ئاسماندا" دوو فه‌رهه‌نگی مۆسیقایی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌/ حه‌یده‌ر کاکی
۱۳۹۶/۱/۸
9 : 29
۱۳۹۶/۱/۷
9 : 41
۱۳۹۶/۱/۶
10 : 20
۱۳۹۵/۱۲/۲۸
10 : 49
۱۳۹۵/۱۲/۲۸
10 : 46
۱۳۹۵/۱۲/۲۶
20 : 55
۱۳۹۵/۱۲/۲۶
11 : 43
۱۳۹۵/۱۲/۲۶
11 : 5
۱۳۹۵/۱۲/۲۵
14 : 12
۱۳۹۵/۱۲/۲۴
15 : 10
۱۳۹۵/۱۲/۲۴
13 : 58
۱۳۹۵/۱۲/۲۴
13 : 49
۱۳۹۵/۱۲/۲۳
12 : 7
۱۳۹۵/۱۲/۲۳
9 : 4
۱۳۹۵/۱۲/۲۲
10 : 41
هه‌واڵه‌ هه‌ڵبژارده‌کانی ماڵپه‌ر
بەشی کوردستان- یووسف نادری پسپۆڕی بێوەیی لە وەزارەتی کار لەم یادداشتەدا نەبوونی خاڵە بێوەییەکان لە شوێنە بازرگانییەکانی کوردستانی شی‌کردۆتەوە.
به‌شی یادداشت/ کوردستان- ئه‌فشین عه‌زیزی ئه‌ندامی شۆرای شاری سه‌قز به‌ ناردنی یادداشتێک بۆ کوردپرێس پێویستییه‌کان و ڕه‌وته‌ ئیجابییه‌کانی بودجه‌نووسیی شاری سه‌قزی لێکداوه‌ته‌وه‌.
به‌شی وتار، تورکیا- گوایه‌ زه‌وین ئه‌و حزبه‌ی هه‌ڵلووشیوه‌ که‌ ده‌نگی چه‌ندین میلیۆن کورد و دیموکراتی وه‌ده‌ست هێناوه‌. میدیایه‌کی فه‌رمی که‌ تاکوو دوێنێ ئه‌ردۆغانی به‌ دوژمن ناو ده‌برد، به‌ ئامانجی هێرشه‌کانی خۆیان دایانده‌نا، له‌ هیچ یه‌ک له‌ هه‌واڵه‌کان، گفتوگۆ و به‌رنامه‌کانی خۆیان، وته‌بێژی HDP به‌شداری ناده‌ن.
بەشی ئێران/ کوردستان- فەردین کەمانگەر ڕۆژنامەوانی کوردستانی لە یادداشتێکدا کە بۆ کوردپرێسی ناردووە، کاریگەرییەکانی کردنەوەی هەمیشەیی ڕێڕەوە سنوورییەکانی لەسەر گەشە و ئاسایشی بەردەوام، لێکداوەتەوە.
به‌شی جیهان، هه‌واڵده‌ریی کوردپرێس- سایکس- پیکۆ بۆ هه‌ندێ که‌س له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤین نیعمه‌تێکی گه‌وره‌ بوو.
به‌شی جیهان- چاکسازییه‌کانی حه‌یده‌ر عه‌بادی سه‌رۆک وه‌زیرانی عێراق هه‌ستی یه‌کده‌نگییه‌کی له‌ نێوان کورده‌کان دروست کردووه‌ که‌ له ماوه‌ی‌ چه‌ندین ساڵی ڕابردوو نموونه‌ی ئه‌و شتانه‌ له‌ئاردا نه‌بووه‌.
به‌شی هه‌ڵبژاردن- هه‌ڵبژاردن و به‌شداری خه‌ڵک له‌م کاره‌ گرینگه‌ له‌ کۆماری ئیسلامی ئێران گرینگایه‌تییه‌کی تایبه‌تی هه‌یه‌ که‌ هه‌موو داموده‌زگا حکوومی و ناحکوومییه‌کان بۆ به‌ڕێوه‌چوونی شکۆمەندانەتری هه‌ڵبژاردنه‌کان هه‌وڵ ده‌ده‌ن.
حاوانەوە جوانترین خووخدە و تایبەتمەندیی مرۆییە، و لە راستیدا بابەتی ئاوڕدانەوە لە زمانی گەلان و چۆنیەتیی لێکدانەوەیان تەنیا تایبەتی وڵاتی ئێمە نییە، بەڵکوو ئامادەبوونی ئیتنیکەکانی دیکەی وەک فارس، ئازەری، کورد، لۆر، عەرەب، بەلووچ، تورکەمان و گەلانی دیکە لە پەنای یەک، نیشاندەری فرەچەشنیی فەرهەنگی و ئیتنیکیی وڵاتی ئێرانە و هەر بەم هۆیەیە کە وەک کۆمەڵگایەکی فرە ئیتنیکی ناوی لێ دەبرێت.
بزووتنەوە کوردییەکانی دژی پەکەکە لە ساڵی 2005 لە ژێر چەتری "بزووتنەوەی یەکگرتووی نەتەوەیی کورد" (TEVKURD) پێکەوە ئیئتیلافێکیان ساز دا و بۆ ماوەی 7 ساڵ تا ساڵی 2012 خزمەتێکی زۆریان ئاراستەی کۆمەڵگای کوردەکانی تورکیا کرد، بەڵام بە چەندین هۆکار ئەم بزووتنەوەش نەیتوانی بەردەوام بێت و لە بەر یەک هەڵوەشاوە.
گرینگترین مه‌سه‌له‌ له‌ هه‌ڵبژاردنی 1ی نۆڤێمبێری په‌رله‌مانی تورکیا ئاسایشی هه‌ڵبژاردنه‌کانه‌. نابێت به‌ بیانووی پاراستنی ئاسایشی هه‌ڵبژاردنه‌کان سندۆقه‌کانی ده‌نگدان له‌ جێ خۆی دانه‌نرێت، ئه‌م کاره‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی یاسای هه‌ڵبژاردن و یاسای بنه‌ڕه‌تییه‌.
ئیمکانات