دیمانه‌ی HaberTurk له‌گه‌ڵ ئه‌حمه‌د تورک:
ده‌وڵه‌ت خه‌ساری له‌ دۆستی هه‌زار ساڵه‌ی تورک و کورد داوه‌/ ده‌ستپێکردنی پێکدادانی په‌که‌که‌ له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌ت گوماناوییه‌
به‌شی دیمانه‌/ تورکیا- ئه‌حمه‌د تورک له‌ گفتوگۆ له‌گه‌ڵ HaberTurkدا ڕایگه‌یاند: ده‌وڵه‌تی تورکیا به‌ پشتیوانی له‌ ڕووخانی کۆبانێ خه‌ساری له‌ دۆستی هه‌زار ساڵه‌ی نێوان کورد و تورک دا و جه‌ختی له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ کرد که‌ ده‌ستپێکردنی پێکدادانی په‌که‌که‌ له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی تورکیا گوماناوییه‌.
به‌پێی هه‌واڵی کوردپرێس، ئه‌حمه‌د تورک شاره‌وانی وه‌لاوه‌نراوی شاری ماردین و له‌ سیاسه‌توانانی به‌رجسته‌ی کوردی تورکیا له‌ گفتوگۆییێکی تایبه‌ت له‌گه‌ڵ ڕۆژنامه‌ی HaberTurkدا گۆڕانکارییه‌ سیاسی و سه‌ربازییه‌کانی ئه‌مدواییه‌ له‌ تورکیای هه‌ڵسه‌نگاند. گفتوگۆی ناوبراو له‌گه‌ڵ کوبرا پار، هه‌واڵنێری ڕۆژنامه‌ی HaberTurk به‌ شێوه‌ی خواره‌وه‌یه‌:
* کوبرا پار: به‌ دوای زیندانی بوونتان ناڕه‌زایه‌تییێکی زۆر له‌لایه‌ن گرووپه‌ جۆراوجۆره‌کانه‌وه‌ به‌م بابه‌ته‌ ڕاگه‌یێندرا؛ به‌ڵام ده‌کرێ گرینگترینیان به‌ لێدوانه‌کانی ده‌وڵه‌ت باخچه‌لی بزانرێت؛ ئێوه‌ لێدوانه‌کانی ناوبراوتان پێ سه‌یر بوو؟
- ئه‌حمه‌د تورک: ئه‌گه‌ر ڕاستییه‌که‌ی بڵێم که‌مێک سه‌رم سووڕما. له‌ ڕاستیدا چاوه‌ڕوانی شتێکی وا نه‌بووم. ماوه‌یه‌کی زۆره‌ که‌ له‌گه‌ڵ جه‌نابی باخچه‌لی له‌ په‌رله‌مانداین. یه‌ک یان دوو جار یه‌کترینمان بینیوه‌ و چاک و چۆنیه‌تیمان پێکه‌وه‌ کردووه‌. جارێکیش له‌ ئانیت کابیر (شوێنی ناشتنی که‌مال مسته‌فا ئاتاتورک) یه‌کترینمان بینیوه‌. جگه‌ له‌مانه‌ چیتر له‌گه‌ڵ یه‌کتر ڕووبه‌ڕوو نه‌بووینه‌ته‌وه‌. له‌ گۆڕه‌پانی سیاسه‌تدا، ئێمه‌ دوو جه‌مسه‌ری دژ به‌ یه‌کترین به‌ڵام له‌ ڕووی مرۆییه‌وه‌ له‌ شتێکی وا زۆر خۆشحاڵ بووین. له‌ ڕێگای ته‌له‌فۆنه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ناوبراو قسه‌م کرد. به‌ بۆنه‌ی ئه‌م کاره‌وه‌ ده‌ستخۆشیم له‌ ناوبراو کرد. به‌ ئه‌ده‌به‌وه‌ وه‌ڵامی ته‌له‌فۆنی منی دایه‌وه‌. له‌باره‌ی باری ته‌ندروستی من‌ پرسیاری کرد. گفتوگۆیه‌کی زۆر کورت بوو.
* کوبرا پار: له‌گه‌ڵ دنیز بایکال دیدارتان کرد؟
- ئه‌حمه‌د تورک: به‌ڵێ. له‌ کاتێکدا که‌ له‌ زینداندا بووم جه‌نابی بایکال له‌ ماردیندا له‌گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌م دیداری کردبوو. منیش بۆ ده‌ستخۆشی له‌وان دیدارێکم له‌گه‌ڵ ئه‌واندا ئه‌نجام دا. ماوه‌یه‌کی زۆر له‌ پارتێکی هاوبه‌شدا بووین. هه‌رچه‌ند له‌ ماوه‌یێکی جۆراوجۆر له‌ چه‌ندین گرووپی جۆراوجۆردا بووین به‌ڵام دۆستی و ڕابردوویێکی هاوبه‌شمان پێکه‌وه‌ هه‌یه‌. له‌گه‌ڵ چه‌ندین دۆستی دیکه له‌ پارتی کۆماری گه‌لی تورکیا‌‌ له‌ زیندانی سیلیوریدا دیدار و گفتوگۆم کرد. فکری ساغلار، زه‌ینه‌ب ئالتین ئۆک، مێهه‌ت تۆم، سزگین تانری کۆلۆ و هه‌روه‌ها شافاک پاوای که‌ دوو جار سه‌ردانی زیندانی سیلیوریان کردبوو.
* کوبرا پار: بنه‌ماڵه‌تان له‌گه‌ڵ پڕۆسه‌ی زیندانی بوونتان چۆن ڕه‌فتاریان کرد؟
- ئه‌حمه‌د تورک: هه‌ڵبه‌ت که‌ زۆر ناڕه‌حه‌ت بوون، ڕه‌نگه‌ زیاتر له‌ هه‌ر که‌سێکی دیکه‌ نه‌وه‌کانم ناڕه‌حه‌ت بووبێتن.
* کوبرا پار: 8 منداڵتان هه‌یه‌؛ چه‌ند نه‌وه‌تان هه‌یه‌؟
- ئه‌حمه‌د تورک: پرسیار نه‌که‌ن... له‌ ڕاستیدا نازانم. ئه‌گه‌ر یه‌ک به‌ یه‌کی نه‌وه‌کانم بژمێرم ماوه‌یه‌کی زۆر ده‌خایێنێت.
* کوبرا پار: ڕۆژانی زیندان چۆن تێپه‌ڕ بوو؟
- ئه‌حمه‌د تورک: به‌ بۆنه‌ی باری ته‌ندروستی که‌ بووم له‌ دیکه‌ی دۆستانم له‌ زینداندا شانس و ئیقبالێکی زیاترم بوو. دڵی من به‌ باتری کار ده‌کات و ته‌نیامانه‌وه‌م له‌ شه‌ودا ڕیسکێکی زۆری هه‌یه‌. به‌ بۆنه‌ی ئه‌م بابه‌ته‌وه‌ هه‌میشه‌ که‌سێک له‌ پاڵمدا بوو. له‌ زیندانی سیلیوری له‌گه‌ڵ بکیر کایا شاره‌وانی وان هاوزیندانی بووم. هیچ شتێک سه‌خت تر له‌ ته‌نیا مانه‌وه‌ له‌ زینداندا نییه‌. ژماره‌یه‌ک له‌ دۆستان ڕایانده‌گه‌یاند که‌ 2 یان 3 مانگ پاش مانه‌وه‌ له‌ زیندانی تاکه‌که‌سی له‌گه‌ڵ دیواره‌کانی زینداندا قسه‌یان کردووه‌. ته‌نیا له‌ کاتی دیدار له‌گه‌ڵ پارێزه‌ران و له‌ ئه‌گه‌رێکدا که‌ پارێزه‌ری دۆستانی دیکه‌ش هاتبوون له‌ ڕێگادا له‌گه‌ڵیاندا قسه‌مان ده‌کرد. له‌گه‌ڵ سه‌لما ئیرماک، نۆرسل ئایدۆغان، له‌یلا بیرلیک، سه‌باحات تۆنجه‌ل و نیهاد ئاکدۆغان له‌ زیندانێکدا بووین به‌ڵام هیچ په‌یوه‌ندییێکمان له‌گه‌ڵ یه‌کتردا نه‌بوو.
* کوبرا پار: له‌ ئێستادا باری ته‌ندروستیتان چۆنه‌؟
- ئه‌حمه‌د تورک: ژماره‌یه‌ک له‌ نه‌خۆشییه‌کان به‌ بۆنه‌ی پیرییه‌وه‌ وه‌دی دێن. چاوم ئاوی سپی هه‌یه‌. ئه‌م حه‌فته‌یه‌ بۆ ئه‌نجامدانی نه‌شته‌رگه‌ری سه‌ردانی ئه‌سته‌نبۆڵم کرد. چه‌ندین ساڵه‌ که‌ دڵم به‌ باتری کار ده‌کات. هه‌ندێ جار گورچیله‌کانم له‌گه‌ڵ کێشه‌ به‌ره‌وڕوو ده‌بێته‌وه‌. جگه‌ له‌مانه‌ هێشتاکه‌ له‌سه‌ر پێم... باشم.
* کوبرا پار: چه‌ندین جار زیندانه‌که‌تان گۆڕا. هۆکاره‌که‌ی چ بوو؟
- ئه‌حمه‌د تورک: به‌ دوای ده‌ستگیری چاوه‌ڕوانی گواستنه‌وه‌ بۆ زیندانی ماردین بووم به‌ڵام له‌ دادگه‌وه‌ به‌ شێوه‌ی ڕاسته‌وخۆ بۆ فڕۆکه‌خانه‌ گوازرامه‌وه‌. پێش له‌وه‌ی که‌ دادگه‌ حوکم بدات، پسووله‌کانی سه‌فه‌ری من و ئه‌و پۆلیسانه‌ی که‌ بڕیاربوو له‌گه‌ڵ مندا بن ڕزرڤ کرابوو و به‌ زیندانی سیلیوریش ڕاگه‌یێندرابوو. ئه‌م بابه‌ته‌ جارێکی دیکه‌ نیشان ده‌دات که‌ زیندانی بوونی من بڕیارێکی سیاسی بوو به‌ڵام به‌ لامه‌وه‌ سه‌یر نه‌بوو چوونکه‌ خوومان به‌م بارودۆخه‌ گرتووه‌. له‌ 1980دا ئه‌م بارودۆخه‌مان ئه‌زموون کرد و هه‌روه‌ژا له‌ 1994دا. به‌داخه‌وه‌ تورکیا هه‌ندێ جار له‌ دانووستانه‌کان دوور ده‌که‌وێته‌وه‌ و سه‌رده‌می ڕق، کین، تووڕه‌یی و گوشار ده‌ستپێده‌کات. له‌ ده‌ره‌نجامی چه‌ندین بڕیاری سیاسیدا، ژماره‌یه‌ک له‌ سیاسه‌توانان ده‌کرێنه‌ ئامانج.
* کوبرا پار: له‌ زینداندا چلۆن له‌گه‌ڵ ئێوه‌ ڕه‌فتار کرا؟ له‌ گواستنه‌وه‌ی ئێوه‌ بۆ نه‌خۆشخانه‌ هه‌ندێ وێنه‌ له‌ دوو سه‌رباز که‌ به‌ توندی ئێوه‌یان گرتبوو بڵاو کرایه‌وه‌ و قسه‌ و باسێکی زۆری به‌دواوه‌ بوو.
- ئه‌حمه‌د تورک: له‌مباره‌وه‌ مرۆڤ ده‌بێ ڕاستگۆیانه‌ قسه‌ بکات... له‌ گواستنه‌وه‌ بۆ دادگه‌، زیندان و یان نه‌خۆشخانه‌ له‌گه‌ڵ هیچ کێشه‌یێکدا به‌ره‌وڕوو نه‌بوومه‌وه‌. بۆ ئه‌منییه‌تی من، ده‌ستی منیان گرتبوو. به‌فر باریبوو. منیش بۆ ئه‌وه‌ی نه‌که‌وم وشیار بووم. له‌و کاته‌دا وێنه‌یێکی خراپ گیراوه‌. له‌و کاته‌دا که‌ منیش ئه‌و وێنه‌یه‌م بینی کاریگه‌ری له‌سه‌رم دانا به‌ڵام له‌ ڕاستیدا ئه‌وان زۆر به‌ ئه‌ده‌به‌وه‌ له‌گه‌ڵ مندا ڕه‌فتاریان کردبوو. وتنی شتێک جگه‌ له‌مه‌ بێ ئه‌خلاقییه‌.
* کوبرا پار: لێدوانی جێگری سه‌رۆک وه‌زیرانی تورکیا له‌باره‌ی خۆتان چۆن هه‌ڵده‌سه‌نگێنن؟ له‌ ڕاستیدا بۆ گه‌یشتن به‌ ئاشتی دره‌نگه‌؟
- ئه‌حمه‌د تورک: دروسته‌ که‌ ئه‌مڕۆ له‌ بارودۆخێکدا ده‌ژین که‌ توندوتیژی زاڵ بووه‌ به‌ڵام هه‌مدیسان باوه‌ڕم هه‌یه‌ که‌ له‌ بارودۆخێکی ئاوه‌هادا ده‌کرێ کارێکی زۆر ئه‌نجام بدرێت. هیچ کاتێک بۆ گه‌یشتن به‌ ئاشتی دره‌نگ نابێت. جێگری سه‌رۆک وه‌زیرانی تورکیا له‌ لێدوانێکدا ڕایگه‌یاند: "ئه‌حمه‌د تورک بۆ وتنی ئه‌م قسانه‌ زۆر دره‌نگه‌". مه‌گه‌ر بۆ گه‌یشتن به‌ ئاشتیش دره‌نگ ده‌بێت؟ خوازیاری ئاشتی بوون په‌یوه‌ندییه‌کی به‌ کاته‌وه‌ نییه‌. له‌ هه‌موو سه‌رده‌مه‌کان ناکارامه‌یی و له‌ بارودۆخێکدا که‌ توندوتیژی له‌سه‌ر ڕۆح و زه‌ینماندا زاڵ بووه‌ به‌ڵام هه‌مدیسان به‌ باوه‌ڕکردن به‌ ئاشتی ده‌توانین پڕۆسه‌ی دانووستانه‌کان ده‌ستپێبکه‌ینه‌وه‌.
* کوبرا پار: ئه‌مه‌ چه‌نده‌مین جاره‌ که‌ له‌ ژیانی سیاسیتان زیندانی ده‌کرێن؟
- ئه‌حمه‌د تورک: چواره‌مین جار. یه‌که‌مین جار له‌ ساڵی 1980دا بوو. له‌ ساڵی 1986یش که‌مێک مابوو‌ تاکوو ده‌ستپێکردنی هه‌ڵبژاردنه‌کان که‌ من زیندانی کرام. له‌ ساڵی 1994یش پارته‌که‌مان له‌سه‌ر فه‌رمانی دادگه‌ی یاسای بنه‌ڕه‌تی حزب و نوێنه‌رایه‌تییه‌که‌مانی هه‌ڵوه‌شانده‌وه‌‌. له‌ ڕاستیدا له‌ یه‌که‌مین جارێک که‌ که‌وتوومه‌ته‌ زیندان تاکوو ئێستا شتێکی زۆر نه‌گۆڕاوه‌. تا ئه‌و کاته‌ی که‌ لۆژیکێکی هاوبه‌شمان نه‌بێت و له‌ بوارێکی دیموکراتیکدا به‌ دوای چاره‌سه‌رکردنی به‌سه‌رهاته‌که‌ نه‌بین هیچ شتێک گۆڕانی به‌ سه‌ردا نایێت. له‌ تورکیادا بیرۆکه‌یێک هه‌یه‌ که‌ کورده‌کان به‌ پۆتانسییه‌لێک بۆ هه‌ڕه‌شه‌ ده‌زانن. بیرۆکه‌یێک له‌ئارادا نییه‌ که له‌‌ سه‌رکه‌وتنی کورده‌کان و داواکاریی ئه‌وان تێبگات. به‌ بۆنه‌ی هه‌ندێ هۆکاره‌وه‌ هه‌ندێ جار پڕۆسه‌یێکی گفتوگۆ ده‌ستیپێده‌کرێت به‌ڵام به‌ دوای ئه‌وه‌ی که‌ ده‌ره‌نجامێکی به‌دواوه‌ نابێت سیاسه‌تی گوشار و سه‌رکوتکردن دروست ده‌بێت. له‌ سه‌رده‌می خوالێخۆشبوو تۆرگۆت ئۆزال بۆ بێده‌نگ کردنی چه‌که‌کان گۆڕانکارییێکی زۆر جیدی ئه‌نجام درابوو. به‌ڵام به‌ دوای کۆچی ئه‌وان هه‌موو دیالۆگه‌کان پچڕا. له‌ سه‌رده‌می ڕابردووشدا شتێک هاوشێوه‌ی ئه‌م بابه‌ته‌ ڕووی دا. له‌گه‌ڵ جه‌نابی ڕه‌جه‌ب ته‌ییب ئه‌ردۆغان دیدارمان کرد. له‌ ڕاستیدا بۆ چاره‌سه‌رکردنی ئه‌م پرسه‌ هیوایێکی زۆر ببوو به‌ڵام له‌و کاته‌دا که‌ له‌ هه‌ڵبژاردنه‌کانی 7ی جووندا ده‌ره‌نجامه‌که‌ به‌و شێوه‌یه‌ که‌ بیریان ده‌کرده‌وه‌ وه‌ده‌ست نه‌هات سیاسه‌تێکی به‌ ته‌واوه‌تی دژبه‌یه‌کیان ده‌ستیپێکرد و ده‌ره‌نجامه‌که‌ی ئه‌م سه‌رده‌مه‌ پڕ له‌ توندئاژۆیه‌یه‌ که‌ له‌ ئێستادا هه‌مانه‌. له‌ ده‌یه‌کانی 80 و 90ی زایینیدا سیاسه‌تێکی زۆر سه‌رکوتکارانه‌ له‌ دژی کورده‌کان ئه‌نجام درابوو. گونده‌کان چۆڵ کرا، جینایه‌ته‌ نادیاره‌کان ئه‌نجام درا به‌ڵام کێشه‌یێک چاره‌سه‌ر نه‌کرا. له‌ بارودۆخێکدا که‌ سه‌لمێندرابوو سیاسه‌ته‌ ئه‌منییه‌کان ناتوانێت ئه‌م پرسه‌ چاره‌سه‌ر بکات جارێکی دیکه‌ هه‌مان سیاسه‌تگه‌ل ده‌ستیپێکرایه‌وه‌. نوێنه‌رانی سیاسی و شاره‌وانییه‌کان ده‌ستگیر و زیندانی کراون. سه‌رپه‌رشت وه‌کوو جێگره‌وه‌ی ئه‌وان هه‌ڵبژێردراوه‌... ئه‌م سیاسه‌ته‌ ئه‌منییانه‌ تا کوێ درێژه‌ی ده‌بێت؟ سه‌یری ئه‌و شاره‌وانییانه‌ بکه‌ن که‌ سه‌رپه‌رشت بۆیان دیاری کراوه‌، ژماره‌یه‌ک دیواری زۆر به‌رزتر له‌ دیواری که‌لانته‌رییه‌کان بۆ ئه‌و شاره‌وانییه‌ دانراوه‌. مرۆڤه‌کان به‌ ئاسانی ناتوانن له‌ شاره‌وانییه‌کاندا هاتوچۆ بکه‌ن. به‌م سیاسه‌تانه‌ چۆن ده‌توانن متمانه‌ی ئه‌م گه‌له‌ بۆ لای خۆتان ڕابکێشن؟
* کوبرا پار: له‌ هه‌ڵبژاردنه‌کانی 7ی جوون پارتی دیموکراتیکی گه‌لان 13 له‌سه‌دی ده‌نگه‌کانی وه‌ده‌ستهێنا و 80 نوێنه‌ری ئه‌م پارته‌ چوونه‌ په‌رله‌مان به‌ڵام ده‌ستبه‌جێ به‌ دوای ئه‌وه‌ پێکدادانه‌کان له‌گه‌ڵ په‌که‌که‌ ده‌ستیپێکرد. ڕه‌خنه‌ له‌ سیاسه‌توانانی کورد گیرا به‌م بۆنه‌وه‌ که‌ نه‌یانتوانی به‌ ده‌نگێکی به‌رز ڕه‌خنه‌ له‌م بارودۆخه‌ بگرن و به‌ره‌نگاری ئه‌م بارودۆخه‌ ببنه‌وه‌... له‌مباره‌وه‌ بۆچوونتان چییه‌؟
- ئه‌حمه‌د تورک: به‌ دوای 7ی جوون سه‌رۆک کۆماری تورکیا کۆتایی به‌ ڕه‌وتی گفتوگۆکان هێنا به‌ڵام ئه‌گه‌ر من ببوایه‌م بۆ ئاشکرابوونی سه‌رجه‌م سه‌ره‌داوه‌کانی ئه‌م بابه‌ته‌ به‌ سه‌بوورییێکی ته‌واوه‌وه‌ ڕه‌فتارم ده‌کرد. به‌ بۆچوونی من ده‌ستبه‌جێ پاش 7ی جوون ده‌ستپێکردنی ڕه‌وتی پێکدادان له‌لایه‌ن به‌ره‌ی کورده‌کانه‌وه‌ هه‌ڵه‌ بوو. به‌ ڕاشکاوی ده‌ڵێم. هه‌ڵسه‌نگاندنی من له‌م بابه‌ته‌ ئه‌مه‌یه‌. دیپلۆماسی ناته‌واو مایه‌وه‌. ئه‌گه‌ر من ببوایه‌م له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ جه‌ختم ده‌کرد که‌ "ئێمه‌ هێشتاکه‌ له‌ پێگه‌ی خۆماندا وه‌ستاوین. به‌ بۆنه‌ی ئاشتییه‌وه‌ تاکوو دوایی خۆڕاگری ده‌که‌ین. پێداگری ده‌که‌ین. ڕه‌وته‌که‌ تێک ناده‌ین" به‌ڵام ئه‌م بابه‌ته‌ نه‌ له‌ ده‌ره‌تانی مندایه‌ و نه‌ ده‌سه‌ڵاتێکم هه‌یه‌. ئه‌مه‌ بڕیارێک بوو که‌ ڕێکخراوه‌که‌ {ئاماژه‌ به‌ په‌که‌که‌} گرتبوویه‌به‌ر. سیاسه‌توانان شانسێکیان بۆ گۆڕینی ئه‌م بڕیاره‌ نه‌بوو. له‌ کاتێکدا که‌ سه‌یری گڕوبه‌ره‌ هاوشێوه‌کان له‌ جیهاندا ده‌که‌ین پێش له‌م جۆره‌ بزاڤانه‌ حزب دروست بووه‌. له‌ کوردستانی عێراق له‌ سه‌ره‌تادا پارتی دیموکراتی کوردستان دامه‌زرێندرا و دواتر هێزی پێشمه‌رگه‌ پێکهاتووه‌ به‌ڵام له‌ تورکیادا وێڕای ئاوڕدانه‌وه‌ له‌وه‌ی که‌ بزاڤه‌ دیموکراتیکه‌کان به‌ستێنی چالاکییان بۆ نه‌ڕه‌خسێندرا شه‌ڕی چه‌کدارانه‌ دروست بووه‌. به‌م بۆنه‌یه‌ که‌ شه‌ڕی چه‌کدارانه‌ کاریگه‌ری له‌سه‌ر هه‌موو پڕۆسه‌کان داناوه‌. تۆمه‌تبارکردنی سیاسه‌توانان هیچ مانایێکی نییه‌. نه‌ سه‌رکرده‌کانی پارتی دیموکراتیکی گه‌لان و نه‌ دیکه‌ی ڕێکخراوه‌ مه‌ده‌نییه‌کان، هێز، ده‌ره‌تان و ئیراده‌ی پێویستیان بۆ کۆتایی هێنان به‌م شه‌ڕه‌ نییه‌.
* کوبرا پار: چۆن ده‌کرێ که‌ سیاسه‌توانان ئیراده‌ و هێزی پێویستیان نه‌بێت؟ پارتی دیموکراتیکی گه‌لان نه‌یده‌توانی پاش ده‌ستپێکردنی پێکدادانه‌کان لێبراوانه‌ بیڵێت ئێمه‌ به‌ 80 نوێنه‌ره‌وه‌ له‌ په‌رله‌مانداین و پێویستێک به‌ پێکدادان و کوشتوبڕ نییه‌؟
- ئه‌حمه‌د تورک: له‌مباره‌وه‌ سیاسه‌توانان له‌ هه‌ر کاتێکدا په‌یامه‌ پێویسته‌کانیان ڕاگه‌یاندووه‌. چه‌ندین جار جه‌ختیان کرد که‌ چیتر ده‌بێ بابه‌ته‌که‌ له‌ ڕووی سیاسییه‌وه‌ چاره‌سه‌ر بکرێت. به‌ڵام ئه‌م په‌یامانه‌ تا چ ڕاده‌یێک جێبه‌جێ کران؟ ڕه‌نگه‌ ده‌توانین له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ قسه‌ بکه‌ین. له‌و کاته‌دا که‌ سه‌ردانی ئیمرالیمان کرد و له‌گه‌ڵ عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان گفتوگۆمان ده‌کرد ئه‌وان جه‌ختیان کرد که‌ "چیتر پرسه‌که‌ له‌ ڕووی دیموکراسی و دیالۆگه‌وه‌ چاره‌سه‌ر ده‌کرێت و به‌ بۆنه‌ی ئه‌م بابه‌ته‌وه‌ به‌ هه‌موو هێز و تواناوه‌ هه‌وڵ ده‌ده‌ین. من خه‌ریکی ئه‌نجامدانی دانووستانم." له‌ نامه‌یێکیش که‌ ئۆجه‌لان له‌ نه‌ورۆزدا ناردبووی مزگێنی گفتوگۆ و به‌ستێنی دیموکراسی دابوو. ئه‌م په‌یامانه‌ دروست نه‌خوێندراوه‌ته‌وه‌؟ ده‌بێ له‌سه‌ر ئه‌م پرسه‌ قسه‌ بکرێت و لێکبدرێنه‌وه‌.
* کوبرا پار: واتا په‌که‌که‌ نه‌یویستووه‌ لایه‌نه‌ سیاسییه‌کان به‌هێز ببن و پرسه‌که‌ له‌ ڕێگای دیموکراتیکه‌وه‌ چاره‌سه‌ر بکرێت؟
- ئه‌حمه‌د تورک: ورده‌ ورده‌ سه‌رجه‌م ئه‌م پرسیارانه‌ ئاشکرا ده‌بێت. له‌مباره‌وه‌ هه‌ندێ نیگه‌رانیم هه‌یه‌. له‌ ڕابردوودا به‌ ئاگاداربوونه‌وه‌ی ده‌وڵه‌ت سه‌ردانی چیای قه‌ندیلمان کرد. په‌یامی جه‌نابی ئۆجه‌لانمان ڕاگه‌یاند. قه‌ندیل بۆ درێژه‌دان به‌ ڕه‌وتی دانووستانه‌کان و پڕۆسه‌ی ئاشتی ڕایگه‌یاند که‌ سه‌رجه‌م بڕیاره‌کانی ئۆجه‌لان جێبه‌جێ ده‌که‌ن. به‌ڵام دواتر سه‌رده‌می توندوتیژییه‌کانیان ده‌ستپێکرد. هه‌ندێ گومانم هه‌یه‌. بۆچی ئه‌م بڕیاره‌ی پێکدادانه‌کان گیرایه‌به‌ر؟ چ که‌سانێک گرتیانه‌به‌ر؟ ڕه‌نگه‌ به‌ تێپه‌ڕبوونی کات وه‌ڵامی ئه‌م پرسیارانه‌ش ئاشکرا ببێته‌وه‌...
* کوبرا پار: له‌ ڕابردوودا ڕاتانگه‌یاندبوو "سه‌ره‌ڕای ئه‌و ئه‌شکه‌نجانه‌ی که‌ له‌ زیندانی دیاربه‌کردا دراوم به‌ڵام له‌گه‌ڵ که‌سێکدا دوژمن نیم" هۆکاری ئه‌وه‌ی که‌ ئێوه‌ هه‌میشه‌ له‌باره‌ی ئاشتی قسه‌تان کردووه‌ چییه‌؟
- ئه‌حمه‌د تورک: چه‌ک که‌ره‌سته‌یێک بۆ ئاشتی نییه‌. له‌ کاتێکدا که‌ له‌ زیندانی دیاربه‌کردا بووم شه‌و و ڕۆژ ئه‌شکه‌نجه‌ دراین. له‌و کاته‌دا که‌ بۆ هه‌واخوری له‌ حه‌وشی زینداندا پیاسه‌مان ده‌کرد کۆنکرێته‌کانی حه‌وشی زیندان به‌ جۆگه‌له‌یه‌ک له‌ خوێن ده‌گۆڕدرا. سه‌یری ئه‌شکه‌نجه‌گه‌راکانم ده‌کرد و هه‌میشه‌ به‌ خۆم ده‌موت "ئه‌گه‌ر منیش له‌ داهاتوودا وه‌کوو ئه‌مانه‌ ڕه‌فتار بکه‌م مرۆڤ نیم" به‌م بۆنه‌وه‌ به‌ هیچ له‌ونێک ڕق و کینێکم له‌ که‌سێک له‌ دڵدا نه‌بوو. هه‌رگیز چوون به‌ره‌و کێو له‌ ناو زه‌ینمدا نه‌بوو. باوه‌ڕم هه‌یه‌ که‌ کێشه‌کان ته‌نیا له‌ ڕێگای دیموکراتیکه‌وه‌ چاره‌سه‌ر ده‌کرێت.
* کوبرا پار: دژ به‌ سیاسه‌تی هه‌ڵکه‌ندنی خه‌نده‌قیش بوون...
- ئه‌حمه‌د تورک: به‌ڵێ... ئه‌مه‌م به‌ شێوه‌ی ئاشکراش ڕاگه‌یاندبوو. به‌ڵام له‌و کاته‌دا سه‌یرتان ده‌کرد که‌ له‌لایه‌که‌وه‌ خه‌نده‌ق هه‌ڵده‌که‌ندرێت و له‌لایه‌کی دیکه‌وه‌ 200 مه‌تر ئه‌ولاتر پۆلیس دانیشتووه‌ و ته‌نیا سه‌یری ده‌کات. زۆر جار ئه‌م بابه‌ته‌مان له‌ نۆسه‌یبین و جزیره‌دا بینی. هیچ ده‌ستێوه‌ردانێک ئه‌نجام نه‌درا. پرسیارێک دێته‌گۆڕێ: وا نه‌بێت که‌ بۆ ته‌واوکردنی پڕۆسه‌ی دانووستانی ئاشتی داویان بۆ یه‌کتر دانابێت؟ له‌ جزیره‌دا بۆ ناردنی ئامبۆلانسه‌کان وه‌زیری ئه‌وکاته‌ی تورکیا هه‌وڵێکی زۆر ئه‌نجام دا به‌ڵام هه‌مدیسان ئیزنی چوونه‌ژووره‌وه‌ی ئامبۆلانسه‌کان به‌و کۆڵانانه‌ نه‌درا. ئه‌و فه‌رمانده‌یه‌ که‌ ئیزنی چوونه‌ژووره‌وه‌ی به‌ ئامبۆلانسه‌کان نه‌دا ئه‌مڕۆ به‌ بۆنه‌ی هاوکاری له‌گه‌ڵ جه‌ماعه‌تی گوله‌ن له‌ زینداندایه‌.
* کوبرا پار: ده‌تانه‌وێت بڵێن ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ی که‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی فه‌رمانه‌کانی حکوومه‌ت ئۆپه‌راسیۆن ئه‌نجام دراوه‌ هه‌یه‌؟
- ئه‌حمه‌د تورک: به‌ڵێ ده‌توانێت بێت. له‌ کاتێکدا که‌ سه‌رجه‌م ئه‌مانه‌ له‌به‌رچاو ده‌گرین به‌م ده‌ره‌نجامه‌ ده‌گه‌یێن که‌ هه‌ندێ که‌س بۆ کۆتایی هێنان به‌م پڕۆسه‌یه‌ ده‌ستووریان وه‌رگرتبوو.
* کوبرا پار: هه‌ندێ بیرۆکه‌ هه‌یه‌ که‌ ده‌ڵێین شه‌ڕی سووریا ڕێگری له‌ ئاشتی تورکیا کردووه‌. ده‌ڵێن سه‌رکه‌وتنه‌کانی په‌یه‌ده‌ له‌ سووریا گۆڕینی ستراتژی په‌که‌که‌ له‌ تورکیا و په‌لکێش بوون به‌ره‌و پێکدادانه‌کانی به‌دواوه‌ بووه‌. ئێوه‌ چ ده‌ڵێن؟
- ئه‌حمه‌د تورک: له‌ پشتی په‌رده‌ی ئه‌م کێشانه‌ که‌ ده‌یبینین بیرۆکه‌یه‌کی هه‌ڵه‌ هه‌یه‌ که‌ کورده‌کان وه‌کوو پۆتانسییه‌لێک بۆ هه‌ڕه‌شه‌ له‌به‌رچاو ده‌گیردرێن. ئه‌گه‌ر له‌ تورکیادا هه‌ندێ سیاسه‌ت که‌ بۆ سه‌رکه‌وتنی کورده‌کان ده‌کرا دروست ببوایه‌ ئه‌مڕۆ تورکیا گرینگترین هێز له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤیندا بوو. کورده‌کانی سووریا وه‌کوو ئامانج بۆ تورکیان. له‌ سووریادا تیرۆریستانی ئه‌لنوسره‌ هێرشیان کردۆته‌ سه‌ر کورده‌کان، مرۆڤه‌کان ده‌کوژن، ده‌ستدڕێژی بۆ سه‌ر نامووسیان ده‌که‌ن به‌ڵام ئێوه‌ هیچ کارێک ئه‌نجام ناده‌ن. تورکیا ده‌بێ له‌مباره‌وه‌ گه‌وره‌یی خۆی نیشان بدابایه‌. ده‌بێ به‌م ناوه‌وه‌ که‌ ئه‌وان خزم و که‌سی ئه‌و مرۆڤانه‌ن که‌ له‌ وڵاتی مندا ده‌ژین له‌وان پشتیوانی ئه‌نجام بدرابایه‌. به‌ڵام چ ڕووی دا. به‌ خۆشحاڵییه‌وه‌ ڕایانگه‌یاند "کۆبانی له‌ سه‌روبه‌ندی ڕووخاندایه‌". ئه‌م سیاسه‌ته‌ هه‌ڵه‌یه‌ خه‌ساری له‌ دۆستییه‌کی هه‌زار ساڵه‌ دا. له‌ ئێستادا له‌ هه‌ردوو لاوه‌ بێ متمانه‌یی زاڵ بووه‌. دروسته‌ که‌ کورده‌کان به‌ بۆنه‌ی سیاسه‌تی هه‌ڵه‌ی بزاڤه‌ کوردییه‌کانه‌وه‌ ناڕه‌حه‌ت بوونه‌ به‌ڵام له‌ ده‌وڵه‌تیش تووڕه‌ن. مرۆڤه‌کان له‌ بزاڤه‌ کوردییه‌کان ناڕه‌حه‌تن؛ چوونکه‌ گه‌لیان وه‌ک بنه‌ما دانه‌ناوه‌ به‌ڵام له‌ سیاسه‌ته‌کانی ده‌وڵه‌تیش ڕازی نین و تووڕه‌بوونێکی شاراوه‌ دروست بووه‌. وانه‌وتنه‌وه‌ی زمانی کوردی شاره‌وانییه‌کانیان داخستووه‌. تابلۆکانی کوردی، عه‌ره‌بی و سوریانی هه‌ڵکه‌ندراون و لابراون. به‌ ئاکام گه‌یشتن له‌م سیاسه‌تانه‌ مومکین نییه‌.
* کوبرا پار: چۆن سه‌یری گشتپرسی ده‌که‌ن؟
- ئه‌حمه‌د تورک: من لایه‌نگری فره‌خوازی و دیموکراسیی هاوبه‌شم. چه‌ندین ساڵ به‌م بۆنه‌وه‌ شه‌ڕم کردووه‌. پێش له‌ هه‌ر شتێک ده‌رکه‌وتنی ئیراده‌ی ئازادی گه‌ل له‌ سندۆقی ده‌نگدان بۆ من گرینگه‌. ئازادانه‌ ده‌چنه‌ پای سندۆقی ده‌نگدان و هه‌ر جۆرێک که‌ حه‌ز ده‌که‌ن ڕه‌فتار ده‌که‌ن. نابێت سیاسه‌تێک بگیردرێته‌به‌ر ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ ده‌نگی ئه‌رێنی ده‌ده‌ن به‌ نیشتمانپه‌روه‌ر و ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ ده‌نگی نه‌رێنی نه‌ده‌ن به‌ خه‌یانه‌تکار بناسێندرێن. ئه‌م گشتپرسییه‌ پرسی پارته‌کان نییه‌.
* کوبرا پار: به‌شداری له‌ باشووری ڕۆژهه‌ڵاتی تورکیا چۆن ده‌بێت؟ ده‌وترێت هه‌ڵبژاردنه‌کان بایکۆت ده‌که‌ن...
- ئه‌حمه‌د تورک: من به‌م جۆره‌ بیر ناکه‌مه‌وه‌. خه‌ڵک ده‌چنه‌ پای سندۆقی ده‌نگدان و ئیراده‌ی خۆیان نیشان ده‌ده‌ن. به‌ڵام ئه‌م پرسیاره‌ هه‌یه‌ له‌و که‌سانه‌ی که‌ ده‌توانن له‌ سووردا ده‌نگ بده‌ن چه‌ند که‌س ماونه‌ته‌وه‌؟ له‌ نۆسه‌یبین 8 گه‌ڕه‌ک به‌ ته‌واوه‌تی خاپوور کراون. ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ ده‌توانن له‌ یۆکسک ئۆوا، جزیره‌ و شڕناخ ده‌نگ بده‌ن له‌ کوێن که‌سێک نازانێت. ئه‌و بنه‌ماڵانه‌ که‌ خانووه‌کانیان ڕووخێندراوه‌ له‌ کوێدا ده‌نگ ده‌ده‌ن؟
 
* وه‌رگێڕان له‌ فارسییه‌وه‌: سروور خدری
 
کۆدی هه‌واڵنێر: 60103
 

کۆدی بابه‌ت: 70154  |  به‌روار: ۱۳۹۵/۱۲/۱۸  |  کاتژمێر: 15 : 1

FaceBook   Twitter   Delicious   Digg   Buzz   Google Bookmarks   ˜áæÈ  
ناردنی بۆچوون
ناو و شۆره‌ت:
ئیمه‌یل:
بۆچوون:
بۆچوونی نێردراو‬
هه‌واڵی پێوه ندیدار
دوایین هه‌واڵه‌کان
کاردانەوەی نەتەوە یەکگرتووەکان بە هەڵکردنی ئاڵای هەرێمی کوردستان لە کەرکووک
بەنداوی تەبقا لە لایەن ھێزەکانی سووریای دیموکراتیکەوە گەمارۆدرا
تەقە لە پەرلەمانی بریتانیا کرا/ کوژران و برینداربوونی ۱۴ کەس
ڕێنوێنییەکانتان مایەی دڵگەرمیی چالاکانی ئابوورییە/ کەمایەسییەکان قەرەبوو دەکەینەوە
خولی پێنجەمی دانوستانەکانی ژنێڤ پێنجشەمە دەست پێدەکات
بەغدا هەڵکردنی ئاڵای کوردستان لە کەرکووک بە نایاسایی دەزانێت
خۆشحاڵی دەربڕینی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بۆ بەشداریی نوێنەری بارزانی لە کۆنفڕانسی واشنتۆن
سەرسووڕمانی ئەندامی یەکێتی بۆ هەڵدرانی ئاڵای هەرێمی کوردستان لە کەرکووک
کاردانەوەی ئەندامی لێژنەی سەرۆکایەتی مەجلیس بە سووکایەتی بە جلی کوردی له کەناڵی دووی تەلەڤیزیۆنی ئێران
ئەڵمانیا فرۆشتنی چەک و چۆڵ بە تورکیای ڕاگرت
١١٦٩ کەس خۆیان بۆ هەڵبژاردنی شۆراکانی ئیسلامی لە کوردستان ناونووس کردووە
١٣٥٠ کەس بۆ هەڵبژاردنی شورای ئیسلامی شار و گوندەکانی کرماشان خۆیان ناونووس کردووە
ڕنووی بەفر بووە هۆی گیان لەدەستدانی چوار کەس لە ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
دەیان کوژراو و بریندار لە بوردۆمانی قوتابخانەیەکی ڕەقە
قایمقامی حەلەب دەستخۆشی له پاڵپشتییەکانی ڕووسیا، ئێران و چین دەکات
ئیمکانات