عه‌فرین: شاری گه‌مارۆدراو و دابڕاو له‌ کانتۆنه‌ کوردنشینه‌کانی سووریا
به‌شی جیهان- ناوچه‌ی زۆرینه‌ کوردنشینی عه‌فرین له‌ باکووری ڕۆژئاوای سووریا به‌رده‌وام له‌ چوار ساڵی ڕابردوودا گه‌مارۆدراو بووه‌ به‌ڵام دۆخێکی تا ڕاده‌یه‌ک سه‌قامگیری بووه‌ و سه‌دان هه‌زار ئاواره‌ و په‌نابه‌ر له‌و شاره‌دا په‌نایان گرتووه‌. ئێستاکه‌ ئه‌م شاره‌ به‌هۆی ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازی تورکیا له‌ سووریا که‌وتۆته‌ مه‌ترسییه‌وه‌.
کوردپرێس: ناوچه‌ی زۆرینه‌ کوردنشینی عه‌فرین له‌ باکووری ڕۆژئاوای سووریا که‌ دار زه‌یتوونه‌کان و کۆمه‌ڵێک دراوسێی دژبه‌یه‌ک گه‌مارۆیان داوه‌ له‌ درێژایی شه‌ڕی ناوخۆی ئه‌و وڵاته‌ هیچ کاتێک له‌ میدیاکاندا باسی لێنه‌کراوه‌. تا ڕاده‌یه‌ک ئاسایش له‌و ناوچه‌یه‌دا سه‌دان هه‌زار په‌نابه‌ر و ئاواره‌ی له‌ ده‌ست توندئاژۆیی له‌ ناوچه‌ ده‌وروبه‌ره‌کانه‌وه‌ له‌ خۆی کۆکردۆته‌وه‌ به‌ڵام ئێستاکه‌ خودی عه‌فرین به‌هۆی ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازی تورکیاوه‌ "که‌ ئۆپه‌راسیۆنی قه‌ڵغانی فوراتی ناوه‌" که‌وتۆته‌ مه‌ترسییه‌وه‌.
محه‌مه‌د سلێمان، به‌رپرسی گرووپی فریاکه‌وتنی خۆجێی زه‌یتوون گوتی: (ئێره‌) وه‌کوو دوڕگه‌یه‌کی دابڕاوه‌. هێزه‌ ده‌وڵه‌تییه‌کان ساڵی 2012 له‌ عه‌فرین کشانه‌وه‌ و یه‌کینه‌کانی پاراستنی گه‌ل (YPG) سه‌ره‌کیترین هێزی خه‌باتکاری کورد له‌ سووریا زوو به‌ زوو کۆنتڕۆڵی ئه‌و ناوچه‌یه‌ی به‌ده‌سته‌وه‌ گرت. ئه‌گه‌رچی ئه‌م ناوچه‌یه‌ جانیڤێری 2014 وه‌کوو به‌شێک له‌ وڵاتی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ریی کوردستانی سووریا خۆبه‌ڕێوه‌به‌ریی ڕاگه‌یاند به‌ڵام هه‌م له‌باری جوگرافیاییه‌وه‌ و هه‌م له‌باری گه‌مارۆی چوار ساڵه‌شه‌وه‌ له‌ دوو کانتۆنی کوردنشینی دیکه‌ دابڕاوه‌. عه‌فرین له‌لایه‌که‌وه‌ گه‌مارۆدراوی سنووری تورکیایه‌ و هێزه‌ ده‌وڵه‌تییه‌کانی تورکیا مۆڵه‌تی تێپه‌ڕین بۆ ناوچه‌ی نۆبۆل به‌ عه‌فرین ناده‌ن و لایه‌نه‌ سه‌ربزێوه‌کانی دیکه‌ش که‌ له‌لایه‌ن تورکیاوه‌ پشتیوانی ده‌کرێن و گرووپی جیهادی به‌ره‌ی فه‌تحولشام (JFS) دیکه‌ی ڕێگاکانی به‌ستووه‌ که‌ ده‌گاته‌وه‌ ئه‌و شاره‌.
هێرشی ئاسمانی ده‌وڵه‌ت و پێکدادانی توندئاژۆ له‌ ناوچه‌کانی دراوسێ وه‌کوو ئه‌دله‌ب و حه‌ڵه‌ب سه‌دان هه‌زار که‌سی به‌ره‌و شاری تا ڕاده‌یه‌ک ئارامی عه‌فرین ڕاناوه‌ به‌ڵام ئه‌م گه‌مارۆیه‌ نزیک به‌ 4 ساڵه‌ بۆته‌هۆی ئه‌وه‌ی ئه‌م ناوچه‌ بچووکه‌ به‌ مه‌به‌ستی ئیداره‌ی هێرشی به‌ کۆمه‌ڵی ئاواره‌ ناوخۆییه‌کان (IDP) تووشی کێشه‌ ببێت. حه‌شیمه‌تی ناوچه‌که‌ گه‌یشتۆته‌ زیاتر له‌ 1 میلیۆن که‌س. یه‌په‌گه‌ش به‌هۆی ترس له‌ هێرشه‌ تیرۆریستییه‌کانه‌وه‌ دۆخی نائاسایی ڕاگه‌یاندووه‌.
ئامینه‌ مستۆ، ڕۆژنامه‌وانیی خۆجێی گوتی: ململانێی نێوان دراوسێیه‌کانی عه‌فرین و یه‌په‌گه‌ به‌و مانایه‌یه‌ که‌ دانیشتووانی ئه‌و شاره‌ به‌رده‌وام بۆ دابین کردنی خوارده‌مه‌نی و سووته‌مه‌نی و پۆشه‌نی تووشی کێشه‌ ببن. له‌و ڕووه‌وه‌ که‌ قاچاخچییه‌کان و بازرگانه‌کان کۆنتڕۆڵی بازاڕه‌کانیان له‌ده‌ستدایه‌ نرخه‌کان گه‌یشتوونه‌ته‌ ئاسمان. مستۆ که‌ پێش شه‌ڕ له‌ قوتابخانه‌ی ناوه‌ندی له‌ حه‌ڵه‌ب مامۆستای به‌شی فه‌لسه‌فه‌ بووه‌ و پاش ئه‌وه‌ی که‌ ڕه‌خنه‌ی له‌ هێرشی ئاسمانیی سووریا دژ به‌ خه‌ڵکی سووریا گرت و له‌لایه‌ن هێزه‌ ئه‌منییه‌کانی سووریاوه‌ هه‌ڕه‌شه‌ی لێکرا به‌ره‌و عه‌فرین ده‌رچوو، گوتی: نرخی سووته‌مه‌نی گه‌یشتۆته‌ ئاسمان و هه‌ر ئه‌و پرسه‌ش ده‌رد و چه‌رمه‌سه‌ری خه‌ڵک له‌ زستان زۆر ده‌کات.
سلێمان زیادی کرد: یاسا و سیاسه‌تی دژواری تورکیا له‌ ته‌نیشت به‌رته‌سکییه‌کان و ئه‌و باجانه‌ی له‌لایه‌ن ئیسلامگه‌را توندڕه‌وه‌کانه‌وه‌ له‌ ناوچه‌که‌ به‌کار ده‌هێندرێن توانای ڕێکخراوه‌ مرۆڤدۆستانه‌کان بۆ یارمه‌تی گه‌یاندن به‌ عه‌فرینیان دابه‌زاندووه‌. ڕێکخراوه‌گه‌لێکی بچووک وه‌کوو ئه‌لزه‌یتوون هه‌موو جۆره‌ خزمه‌تگوزارییه‌کی مومکین له‌ عه‌فرین و دوو ئۆردووگای ڕووباری و شه‌هباع که‌ شوێنی نیشته‌جێبوونی ئاواره‌ ناوخۆییه‌کان له‌ په‌نای شاره‌ ئاراسته‌ ده‌کات.
تورکیا مانگی ئه‌گێستی 2016 ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازیی خۆی له‌ سووریا ده‌ستپێکرد و ئامانجی ئه‌نقه‌ره‌ له‌م کاره‌ ڕاوه‌دوونانی داعش له‌ سنووره‌کانی ئه‌و وڵاته‌ و پێشگرتن له‌ سه‌رکه‌وتنی کورده‌کان بۆ تۆکمه‌کردنی بنکه‌ سه‌ربازییه‌کان له‌و ناوچانه‌ی که‌ به‌ زۆرینه‌ کوردنشین بوون له‌ باکووری سووریا. سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی که‌ هێزه‌ کوردییه‌کان یه‌کێک له‌ کاراترین گرووپه‌کان له‌ شه‌ڕ دژ به‌ داعشدا بوونه‌ به‌ڵام ئه‌نقه‌ره‌، YPG به‌ به‌شێک له‌ شۆڕشی کورده‌کان دژ به‌ تورکیا ده‌زانێت که‌ له‌ ده‌یه‌ی 1980 به‌ مه‌به‌ستی ده‌سته‌به‌ربوونی سه‌ربه‌خۆیی دژ به‌ تورکیا خه‌باتیان ده‌کرد.
ندا حومسی ده‌رچووی زانستگای ئه‌مه‌ریکی له‌ به‌یرووت که‌ له‌سه‌ر پرسی کورده‌کان له‌ باکووری سووریا لێکۆڵینه‌وه‌ ده‌کات، وتی: کێشه‌که‌ ئه‌مه‌یه‌ ئه‌وان (ئه‌نقه‌ره‌) نێوان مافی دیاریکردنی چاره‌نووس و ده‌وڵه‌تی ئیسلامی (داعش) جیاوازییه‌ک نازانن.
دانیشتووانی عه‌فرین که‌ ناوچه‌که‌یان له‌ باقی ناوچه‌کانی ژێر کۆنتڕۆڵی YPG دووره‌ له‌وه‌ ده‌ترسن که‌ ئه‌و پێگه‌ جوگرافیاییه‌ که‌ هه‌یانه‌ له‌ به‌رانبه‌ر چاوچنۆکییه‌کانی تورکیاوه‌ بیانخاته‌ مه‌ترسییه‌وه‌.
مستۆ وتی: سنووره‌کانی عه‌فرین و بنکه‌ سه‌ربازییه‌کانی YPG چه‌ندین جار له‌لایه‌ن هێزه‌کانی تورکیا و گرووپه‌ سه‌ربزێوه‌ سوورییه‌کان که‌ له‌لایه‌ن ئه‌نقه‌ره‌وه‌ پشتیوانی ده‌کرێن تۆپباران کراون و پێشڕه‌وی هێزه‌کانی سوپای تورکیا به‌ره‌و 300 مه‌تری ناوچه‌ی عه‌فرین له‌ سه‌ره‌تای حه‌فته‌ی ڕابردوودا بۆته‌هۆی هه‌ڵکێشانی زیاتر له‌ هه‌زاران داری زه‌یتوون له‌ ده‌وروبه‌ری شاری عه‌فرین.
مستۆ ڕایگه‌یاند: ئه‌م نیگه‌رانییه‌ له‌ نێوان دانیشتووانی عه‌فریندا ده‌بینرێت که‌ له‌گه‌ڵ په‌ره‌سه‌ندنی ئۆپه‌راسیۆنه‌ سه‌ربازییه‌کانی سوپای تورکیا به‌ درێژایی سنووری ئه‌و دوو وڵاته‌ ناوچه‌که‌ی ئه‌وان ده‌کاته‌ ئامانج. تورکیا هه‌وڵ ده‌دات هێزه‌کانی YPG ناچار بکات به‌ره‌نگاری هێزه‌کانی ئه‌و وڵاته‌ ببنه‌وه‌.
هه‌وڵه‌کانی ئه‌نقه‌ره‌ به‌ هه‌نگاوه‌ سه‌ربازییه‌کانه‌وه‌ دانه‌که‌وێت. سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌کی دابینکردنی ئاوی عه‌فرین که‌ له‌و ناوچه‌یه‌دا به‌ ناو ڕووباری ڕه‌شه‌وه‌ ده‌ناسرێت یه‌کێک له‌ لقه‌کانی ڕووباری عاسییه‌ که‌ له‌ که‌شه‌کانی کارتالی تورکیاوه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت. مستۆ گوتی: تورکیا به‌ بڕینی ئاوی ڕووباری ڕه‌ش ساڵی ڕابردوو خه‌سارێکی زۆری له‌ به‌شی جووتیاری داوه‌. له‌ ئێستادا دانیشتووانی عه‌فرین تا ڕاده‌یه‌کی زۆر وابه‌سته‌ی بیری ئاون به‌ڵام نه‌بوونی کاره‌با و سووته‌مه‌نی بۆ وه‌ڕێخستنی ژێنڕاتۆره‌کان ده‌ستپێڕاگه‌یشتن به‌ ئاویشی دژوار کردووه‌. کاره‌بای عه‌فرین چوار ساڵه‌ بڕاوه‌. کاتێک که‌ داعش ناوچه‌ی ته‌ل ڕه‌فعه‌ت له‌ ته‌نیشت عه‌فرینی کۆنتڕۆڵ کرد هێزگه‌ی کاره‌بای ئه‌و شاره‌ی له‌ناوبرد و له‌و کاته‌وه‌ تا ئێستا ئه‌و هێزگه‌یه‌ نۆژه‌ن نه‌کراوه‌ته‌وه‌.
حومسی گوتی: تورکیا به‌ هیچ له‌ونێک مه‌یلی نییه‌ حه‌شیمه‌تێکی کورد له‌ نزیک سنووره‌کانییه‌وه‌ سه‌ربکه‌وێت. YPGه‌ش نایه‌وێت له‌ داوی تورکیادا بێت. ئه‌وان نایانه‌وێت هاوکات هه‌م له‌گه‌ڵ تورکیا شه‌ڕ بکه‌ن و هه‌م له‌گه‌ڵ داعش.
په‌یوه‌ندی ڕوو له‌ زیادی ڕووسیا و تورکیا که‌ ماوه‌یه‌کی زۆره‌ پشتیوانی له‌ لایه‌نه‌ دژبه‌ره‌کانی ململانێیه‌کانی سووریا ده‌که‌ن ئه‌توانێت هه‌ڕه‌شه‌یه‌ک بێت دژ به‌ کورده‌کان. ویلایه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کان یه‌کێک له‌ پشتیوانه‌ هه‌ره‌گرینگه‌کانی YPGه‌یه‌ به‌ڵام هێشتا ڕوون نییه‌ ئایا ده‌وڵه‌تی نوێی ئه‌مه‌ریکا له‌ شه‌ڕ دژ به‌ داعشدا ئه‌وان ده‌خاته‌ یه‌که‌مایه‌تییه‌وه‌ یان ئه‌وه‌ی که‌ ئه‌وان ده‌بنه‌ قوربانی مه‌یلی زیاتری سه‌رۆک کۆمار دۆناڵد تره‌مپ بۆ تۆکمه‌کردنی په‌یوه‌ندییه‌کانی له‌گه‌ڵ ڕووسیا.
ئازاد مامۆ چالاکی ڕۆژنامه‌وان و خه‌ڵکی عه‌فرین وتی: YPG دووهه‌مین هێزی گه‌وره‌ی سووریایه‌. ئه‌و به‌و مانایه‌یه‌ که‌ ناکرێت ئه‌و هێزه‌ له‌ ڕووی سیاسی یان سه‌ربازییه‌وه‌ پشت گوێ بخرێت.
به‌ڵام YPG له‌ دانووستانی ئاشتی که‌زاخستان که‌ سه‌ره‌تای حه‌فته‌ی ڕابردوو به‌ پشتیوانی ماڵی تورکیا و هاوپه‌یمانانی سه‌ره‌کی ده‌وڵه‌تی سووریا واتا ڕووسیا و ئێران به‌ڕێوه‌چوو خرایه‌ په‌راوێزه‌وه‌. ته‌نها وه‌فدێکی کوردی که‌ له‌م دانووستانه‌دا به‌شدار بوو ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی کورده‌کان (KNC) سه‌ر به‌ ئیئتیلافی دژبه‌ره‌کانی سووریا (SOC) بوو که‌ مستۆ ئه‌م ئیئتیلافه‌ی "زۆر دوور له‌ واقعییه‌تی کوردی" وه‌سف کردووه‌.
حو‌مسی گوتی: YPG به‌ ئه‌نقه‌ست پشت گوێ خرا. هێزه‌کانی YPG نزیک به‌ 20 له‌سه‌دی خاکی سووریا کۆنتڕۆڵ ده‌که‌ن و نزیک به‌ 12.5 له‌سه‌د حه‌شیمه‌تی ئێستای سووریا له‌ ناوچه‌کانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی کورده‌کاندا ده‌ژین.
سلێمان گوتی: نه‌ ده‌وڵه‌ت و نه‌ دژبه‌ره‌کانیش هیچ زه‌مانه‌تێک سه‌باره‌ت به‌ پاراستنی مافی کورده‌کانی سووریا ناکه‌ن و ئه‌مه‌ش بۆته‌هۆی بێگانه‌بوونی زیاتری کورده‌کان.
سلێمان زیادی کرد: ده‌وڵه‌ت، به‌عسی، نه‌ته‌وه‌گه‌را و ڕه‌گه‌زپه‌ره‌سته‌ و دژبه‌ره‌ ئیسلامخوازه‌کانیش ڕه‌گه‌زپه‌ره‌ستن. ئه‌و دژبه‌رانه‌ ڕوانگه‌ی جۆربه‌جۆریان هه‌یه‌ به‌ڵام ته‌نها شتێک که‌ ئه‌وان ده‌توانن له‌سه‌ری ڕێکبکه‌ون کورده‌کانن -ئه‌وه‌ی که‌ کورده‌کان نابێت هیچیان ببێت-.
 
سه‌رچاوه‌: سیریا دیپلی
وه‌رگێڕان له‌ فارسییه‌وه‌: سروور خدری

کۆدی بابه‌ت: 68522  |  به‌روار: ۱۳۹۵/۱۱/۱۴  |  کاتژمێر: 14 : 6

FaceBook   Twitter   Delicious   Digg   Buzz   Google Bookmarks   ˜áæÈ  
ناردنی بۆچوون
ناو و شۆره‌ت:
ئیمه‌یل:
بۆچوون:
بۆچوونی نێردراو‬
هه‌واڵی پێوه ندیدار
دوایین هه‌واڵه‌کان
برۆسکەی پیرۆزبایی سەرۆک کۆماری بۆ سەرۆک وڵاتانی ئیسلامی
ڕێبەری باڵای ئێران ڕەزامەندیی بۆ بەخشینی سزای تاقمێک لە زیندانیان، دەربڕی
ئەنجامدەرانی کوشتنی کەسایەتیە تورکمانییەکان و قاچاخی نەوتی کەرکووک دەناسێنم
داوای وەرگرتنەوەی پۆستە حکوومیەکانی بەغدام لە کوردەکان لە ئەگەری پشتیوانیکردنیان لە سەربەخۆیی کردووە
وەرزشوانی کوردستانی میدالیای زێڕی پێشبڕکێی نێونەتەوەیی ڕاکردنی کازاخستانی مسۆگەر کرد
50 کەس به تۆمەتی پەیوەندی به ڕووداوه تیرۆریستییەکەی تاران، له کرماشان قۆڵبەست کران
سەلاحەدین دەمیرتاش له زیندانی ئیدیرنەوه پیرۆزبایی جەژنی ڕەمەزان له هەموو موسڵمانان دەکات
فێدڕالیزم باشترین شێوازە بۆ بەڕێوه بردنی سووریا
سنووری مێهران له‌ پشووه‌کانی جێژنی ڕه‌مه‌زاندا چالاک ده‌بێت‌
هەر کارێکمان بۆ قەتەر لە دەست بێت، دەکەین
تێکچوونی باری تەندروستیی ئەردۆغان لە کاتی نوێژی جەژنی ڕەمەزان
ئەمیر حەسەن پوور، مامۆستای زمانناسی و مێژووی کورد کۆچی دوایی کرد
تۆڕێکی گه‌نده‌ڵیی به‌رفراوانی دارایی له‌ کۆمیسیۆنی ماده‌ سه‌دی شاره‌وانیی کرماشان که‌شف بوو
پلەی گەرما لە پارێزگای کرماشان دەگاتە ٤٠ پلەی سەدی
ئەگەر لەم دۆخەدا ریفراندۆم ئەنجام بدرێت لاواز دەبێت و کاریگەریی نابێت
ئیمکانات