ترکیه پس از رفراندوم دیگر مثل سابق نخواهد بود / هنری جِی. بارکی*
سرویس جهان- مردم ترکیه روز 16 آوریل در یک همه پرسی شرکت می کنند که پیامدهای آن گسترده تر از هر همه پرسی دیگری در تاریخ ترکیه ی مدرن است. رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه و حزب او، حزب حاکم عدالت و توسعه (آ ک پ)، مردم ترکیه را تشویق می کنند که به تغییرات قانون اساسی رأی بدهند؛ تغییراتی که نظام حکومتی ترکیه را از نظام پارلمانی به نظام رئیس جمهوری تغییر می دهد.

این نظام نو قرینه ی دیگری در جهان مدرن ندارد. این نظام، قوای مقننه و قضائیه را تضعیف می کند و در برابر قدرت قوه ی مجریه را افزایش می دهد که در اختیار یک شخص قرار می گیرد. این شخص کسی جز اردوغان نیست که از سال 2003، ابتدا در مقام نخست وزیر و پس از آن رئیس جمهور در قدرت بوده است.

جای شگفتی نیست که این همه پرسی به شدت باعث ایجاد تفرقه و اختلاف شده است. دولت از تمام امکانات خود برای رساندن پیام خود و خاموش کردن صدای «نه» گویان استفاده کرده است. رسانه های ترکیه که 90 درصد آن به طور مستقیم یا غیرمستقیم تحت کنترل دولت هستند، تماماً مورد ارعاب قرار گرفته اند. دست کم 81 روزنامه نگار زندانی شده اند. شبکه های اجتماعی هم که تنها عرصه ای است که برای منتقدان باقی مانده، به شدت تحت نظارت است. یک توئیت، به ویژه توئیتی که در انتقاد از اردوغان باشد، می تواند به راحتی پای شخص را به زندان باز کند. بسیاری از سایت های خبری ممنوع شده اند و شهروندانی که علیه تغییر قانون اساسی تبلیغ کنند نیز در معرض دستگیری قرار می گیرند.  

تغییرات پیشنهادی قانون اساسی مشخصاً برای اردوغان در نظر گرفته شده است. رئیس جمهور که تا الآن باید به هیچ حزبی وابستگی نمی داشت، حالا می تواند در همان حال که کشور را می گرداند، رهبر حزبش نیز باشد. وزیرها را رئیس جمهور منصوب می کند که تنها باید در برابر او و نه در برابر پارلمان پاسخ گو باشند. او این اختیار را دارد که یک یا دو معاون برای خود انتخاب کند که بازهم در برابر پارلمان پاسخ گو نیستند. همچنین تمام مقامات اداری عالی را رئیس جمهور منصوب می کند و رئیس جمهور این اختیار را دارد که تقریباً تمام قضات نهادهای قضایی عالی از جمله دادگاه قانون اساسی را به طور مستقیم یا غیرمستقیم انتخاب کند.

طرف های پنهان دیگری هم در تغییرات پیشنهادی هست. یکی از آنها اصلاحیه ی دوکلمه ای کوچکی در اختیارات "هیئت نظارت دولتی" است. "هیئت نظارت دولتی" نهادی مربوط به رئیس جمهور است که بر فعالیت های نهادهای دولتی و خصوصی مانند اتحادیه ها، دفاتر تجاری، باشگاه های فوتبال و سازمان های غیرانتفاعی نظارت می کند. این اصلاحیه این نهادها را تحت اختیارات اجرایی هیئت مذکور قرار می دهد که به معنای آن است که رئیس جمهور از اختیارات گسترده ای برای کنترل جامعه ی مدنی برخوردار است.

همچنین هنگامی که تغییرات قانون اساسی  در سال 2019 عملی شود، رئیس جمهور بیشتر از دو دوره ی پنج ساله نمی تواند در این سمت بماند اما راه دررویی هست که این امکان را برای او فراهم می کند که اگر انتخابات سراسری پیش از پایان دوره ی دوم ریاست جمهوری اش برگزار شود، بتواند در انتخابات شرکت کرده و دوره ی دیگری هم در این مقام بماند. قانون اساسی جدید در صورت تصویب تقریباً به خودی خود به رئیس جمهور امکان اجازه ی شرکت در دور سوم را می دهد. یک حساب سرانگشتی ساده نشان می دهد که اردوغان از دو سال بعد می تواند چهارده سال دیگر در رأس قدرت باقی بماند.

دولت برای ساکت کردن جناح های مخالف از تمام امکاناتی که در اختیار دارد، استفاده می کند اما با این حال رقابت بسیار تنگاتنگ است. اردوغان و آ ک پ انگار هول شده اند. اردوغان و اطرافیانش، مخالفان همه پرسی را به خیانت متهم می کنند. از دستاویزهای رسمی مختلفی استفاده می شود تا حق تبلیغ از سیاست مداران مخالف تغییرات قانون اساسی سلب شود. هنگامی که دولت های اروپایی از تلاش های آ ک پ برای جلب حمایت جمعیت گسترده ی مهاجران ترکیه ای از همه پرسی جلوگیری کردند، پاسخ اردوغان و اطرافیانش نطق های آتشین علیه هلند و آلمان بود. آ ک پ با مهتم کردن هر دو کشور نام برده به نازیسم نشان داد که برای رأی "بله" حاضر است چه خطراتی را با شعله ور کردن آتش غرب ستیزی به جان بخرد. اردوغان اعلام کرد:"اگر اروپا این رویه را ادامه دهد، هیچ اروپایی ای در هیچ کجای دنیا نمی تواند در خیابان ها احساس امنیت کند." هنگامی که هلند به مولود چاووش اوغلو اجازه ی فرود در این کشور را نداد، او از هلند تحت عنوان "پایتخت فاشیسم" یاد کرد. این اظهارات صدمات جبران ناپذیری بر پیکره ی رابطه ی بلندمدت ترکیه و اتحادیه ی اروپا وارد کرده است. تصور اینکه اروپایی ها چگونه می توانند ترکیه ای ها را جدی بگیرند، دشوار است.

پیش بینی پیامدهای همه پرسی برای ترکیه آسان است: رأی "نه" به طور بالقوه می تواند آغاز دوره ای از بی ثباتی و ناپایداری شدید باشد. برعکس آن رأی "بله" یک نظام اقتدارگرای پوپولیستی را نهادینه می کند که خطر فروپاشی فاجعه آمیزی را به دنبال دارد؛ چیزی مشابه آنچه در حال حاضر در ونزوئلا می بینیم با این تفاوت که ترکیه بسیار مهم تر است. در هر دو صورت نتیجه بحران است. رأی "نه" بهتی فوری برای اردوغان و آ ک پ را به دنبال خواهد داشت و به طور بالقوه امکان جست وجو برای یافتن رهبری جدیدی برای کشور را فراهم می آورد. رأی "بله" صرفاً درک این واقعیت را برای مدت بیشتری به تأخیر می اندازد.

همان رهبران اروپایی و آمریکایی که در حال حاضر مورد حمله ی مقامات ترکیه قرار گرفته اند، به شکلی متناقض از بی ثباتی ای می ترسند که رد نظام حکومتی جدید به طور بالقوه به همراه دارد. بنابراین آنها بی سر و صدا طرف دار پیروزی اردوغان با اکثریت قاطع آراء هستند. این احتمال وجود دارد که آنها و بقیه ی ترکیه غافلگیر شوند. ترکیه ای ها هنگامی که احساس می کنند قواعد بازی غیرعادلانه است یا رهبران شان به آنها زور می گویند، تمایل به مقاومت در برابر سیستم دارند. نباید تصور کرد که نتیجه ی همه پرسی همان چیزی است که اردوغان می خواهد.

منبع: واشنگتن پست

ترجمه: خبرگزاری کردپرس- سرویس جهان

*هنری جی. بارکی مدیر بخش خاور میانه ی "مرکز پژوهش بین المللی وودرو ویلسون" (Woodrow Wilson International Center for Scholars) است.)

 

کد خبرنگار: 40101

کد مطلب: 127573  |  تاريخ: ۱۳۹۶/۱/۲۷  |  ساعت: ۰ : ۳۶

FaceBook   Twitter   Delicious   Digg   Buzz   Google Bookmarks   ˜áæÈ  
ارسال نظر
نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیک:
نظر:
نظرات ارسال شده
آخرین اخبار
اشتغالزایی در دیواندره نیازمند اعتبارات دولتی است
احتمال جلوگیری از برگزاری رفراندوم در شنگال از سوی پ.ک.ک
هیئت کُرد در دیدار با مسئولان عراقی بر عدم تعویق همه پرسی تاکید کرده است
مشکلات اربیل - بغداد از طریق گفتگو قابل حل نیستند
چهار عضو PKK در بمباران مناطق شمال عراق و جنوب شرقی ترکیه کشته شدند
طرح حزب دمکرات کردستان به جنبش تغییر برای حل مشکلات
راه برون رفت از مشکلات مالی شهرداری ها، جذب سرمایه گذار است
دیدگاههای سلیقه ای برای انتخاب شهردار سنندج کارساز نیست/ فردین کمانگر
تمامی راه های مواصلاتی روستاهای بالای 20 خانوار نوسود آسفالته شدند
مهمترین تحولات روز دوشنبه 30/5/1396 در ترکیه
نگرانی ترکیه از بی اعتنایی کُردها به مخالفت ها با برگزاری همه پرسی استقلال
مجهزترین ساختمان اطفاء حریق شمال‌ غرب کشور در ارومیه کلنگ‌ زنی شد
برگزاری مسابقات شمالغرب کشور در 6 رشته ورزشی به میزبانی سنندج
جاده های کرمانشاه برای تردد زائران اربعین حسینی امن می شود
احتمال حملات مشترک ایران و ترکیه علیه PKK
امکانات