خشم آنکارا از اقدامات استقلال طلبانه کردستان عراق
سرویس جهان- حکومت اقلیم کردستان عراق برای گسترش قلمرو خود و در همان حال باز کردن راهش به سوی استقلال می کوشد. این اقدامات حکومت اقلیم کردستان ممکن است خبر از دشواری های بیشتر برای ترکیه در منطقه ای بدهد که این کشور همین حالا هم با مشکلات عدیده ای در آن روبه روست.

حکومت اقلیم کردستان یکی از معدود دوستانی است که ترکیه در منطقه برای خود باقی گذاشته است. روابط دوستانه با حکومت اقلیم کردستان برای آنکارا مهم است و همین موجب می شود که پاسخ ترکیه به این اقدامات اربیل (پایتخت کردستان عراق) حساب شده و سنجیده باشد.

با این حال با توجه به انزجار ناسیونالیست های ترکیه از هر چیزی که کردی باشد، ممکن است کنترل موقعیت از دست خارج شود و در عمل اتفاقات غیرمنتظره ای را به دنبال داشته باشد که همسایه ی متخاصم همم مرز دیگری را برای ترکیه به ارمغان بیاورد.

نخستین نشانه های احتمال وقوع بحران بین آنکارا و اربیل پس از آن خود را نشان داد که شورای استانی شهر نفت خیز کرکوک که کردها در آن اکثریت دارند، تصمیم گرفت که به عنوان بخشی از جشن های نوروز امسال پرچم کردستان را در کنار پرچم عراق بر فراز قلعه ی تاریخی شهر و دیگر ساختمان های دولتی به اهتزاز درآورد.

همین زنگ خطر را برای ترکیه به صدا درآورد؛ برای ترکیه ای که هر زمان بحث کرکوک به میان می آید، حساسیت های ناسیونالسیتی خود را نشان می دهد. این باور در میان ناسیونالیست های ترک رایج است که کرکوک به لحاظ تاریخی شهری ترکمان نشین است اگرچه کردها پس از حمله ی آمریکا به عراق در سال 2003 بافت جمعیتی آن را تغییر داده باشند.

همچنین طبق فرهنگ ناسیونالیستی ترکیه، قدرت های جهانی پس از جنگ جهانی دوم کرکوک را ناعادلانه از ترکیه جدا کردند. این احساس که کرکوک حقاً متعلق به ترکیه است، همچنان در میان ناسیونالیست های ترکیه بسیار شایع است.

اعضای ترکمان شورای استانی رأی گیری در مورد اهتزاز پرچم کردی را تحریم کردند در حالی که اعضای عرب به استثنای یک نفر از آنها به آن رأی مخالف دادند.

ناسیونالیست های ترک از قبل به خاطر سفر 26 فوریه ی مسعود بارزانی رئیس اقلیم کردستان به استانبول برای گفت وگو با رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه خشمگین بودند به این دلیل که هنگام ورود بارزانی پرچم کردستان در فرودگاه استانبول به اهتزاز درآمد.

وزارت خارجه ی ترکیه در بیانیه ای راجع به پرچم کردستان در کرکوک "نگرانی" خود از این اتفاق "نادرست" را ابراز کرد.

در این بیانیه آمده است:"ما این تصمیم را اقدامی یک جانبه می دانیم که مستقیماً با وضعیت مورد مناقشه ی کرکوک در ارتباط بوده و مغایر قانون اساسی عراق است." و هشدار داده شده است که این تصمیم می تواند "تلاش های صورت گرفته برای تضمین امنیت و ثبات عراق" را به خطر بیاندازد و درخواست شده است که "عقل سلیم، مسئولیت پذیری و خویشتن داری" حکم فرما شود.

ایده ی استقلال کردستان همچنان خط قرمز ترکیه باقی مانده است. ترکیه می ترسد که این موضوع کردهای ناآرام خود ترکیه را به تلاش برای جدا شدن از این کشور تحریک کند.

اما موقعیت بغرنجی که آنکارا در آن گرفتار آمده، این است که به خاطر دلایل اقتصادی متکی به رابطه ی خوب خود با حکومت اقلیم کردستان است. این رابطه ی خوب همکاری در زمینه ی انرژی و همچنین دلایل سیاسی و امنیتی را شامل می شود.

بارزانی برای ترکیه همچنان حفاظی در برابر گسترش حزب شورشی کارگران کردستان (پ ک ک) در شمال عراق و به ویژه در منطقه ی سنجار(شنگال) است. او همچنین یک متحد سنی در برابر دولت بغداد است که شیعه ها قدرت را در آن در دست دارند و آنکارا با آن به ویژه بر سر موصل اختلافات جدی دارد.

با این حال، آنکارا در بیان نگرانی در مورد کرکوک تنها نیست. دولت مرکزی عراق نیز گفته است که حکومت اقلیم کردستان اجازه ی برافراشتن پرچم کردستان در کرکوک را ندارد و در همین حال پارلمان عراق نیز رأی به لغو تصمیم شورای استانی کرکوک داد.

بینالی ییلدریم نخست وزیر ترکیه با حیدر عبادی همتای عراقی خود گفت وگویی تلفنی ترتیب داد تا به رغم سردی روابط بین آنکارا و بغداد، با او درباره ی موضوع گفت وگو کند. ییلدریم بعداً به سی ان ان ترکی گفت که آنکارا و بغداد در مورد این موضوع اتفاق نظر دارند.

سازمان ملل و ایران نیز در این مورد اظهار نظر و با پرچم کردستان در کرکوک مخالفت کرده اند. با این حال مقامات کرد خم به ابرو نیاورده اند. ریبوار طالبانی رئیس اجرایی شورای استان داری کرکوک گفت:"غیرممکن است که پرچم کردستان پایین آورده شود."

اما چیزی که مو را بیشتر بر تن ترکیه سیخ کرد، این بود که مقامات حکومت اقلیم کردستان در حضور آنتونیو گوترز دبیر کل سازمان ملل (و بلافاصله پس از اهتزاز پرچم در کرکوک) آشکارا گفتند که در آینده ی نزدیک همه پرسی ای را برای استقلال برگزار می کنند.

هیمن هورامی از دفتر ریاست اقلیم کردستان عراق به خبرنگاران گفت که آنها طی سفر اخیر گوترز به اربیل او را از قصد خود برای برگزاری این همه پرسی "در اولین فرصت" آگاه کرده اند.

اوایل این هفته شورای استانی کرکوک رأی به برگزاری همه پرسی در مورد انضمام این شهر به اقلیم کردستان داد و وضعیت بدتر شد. ابراهیم کالین سخن گوی اردوغان با زبانی نسبتاً ملایم در آنکارا به خبرنگاران گفت که این اقدامات، "اقداماتی اشتباه" در زمانی هستند که عراق در شرایط حساسی قرار دارد.

با این حال صفین دزه ای سخن گوی حکومت اقلیم کردستان که از شخصیت های رده بالای حزب دموکرات کردستان بارزانی نیز هست، اصرار کرد که کردها استقلال را پی خواهند گرفت اما گفت که آنها می خواهند جدایی شان از عراق "دوستانه" باشد.

دزه ای که در آنکارا به عنوان نماینده ی حزب دموکرات کردستان خدمت کرده و به همین خاطر در آنجا چهره ی شناخته شده ای است، به روزنامه ی حریت گفت که دولت های شیعه در بغداد به تلاش های آنها برای برقراری دموکراسی و فدرالیسم در عراق بی اعتنایی کرده و در عین حال زیر قول هایی زدند که به کردهای عراق داده بودند.

دزه ای با تأکید بر اینکه آنها می خواستند که از طریق مذاکرات دوستانه با بغداد به استقلال برسند، گفت:"در شرایط حاضر تنها گزینه ی پیش روی ما استقلال کردستان عراق است."

به گفته ی جاگری اورهان استاد روابط بین الملل در دانشگاه کمربورگاز استانبول، حفظ تمامیت ارضی عراق ضامن ثبات در منطقه بوده و مانع از گسترش تروریسم می شود و به همین خاطر برای ترکیه به هر لحاظ اولویت دارد.

اورهان همچنین تأکید کرد که "حق تصمیم گیری به این معنا نیست که هر جامعه ای هر زمان که دلش بخواهد می تواند اعلام استقلال کند." استدلال او این بود که در شرایط کنونی برگزاری همه پرسی استقلال برای حکومت اقلیم کردستان دشوار است. اورهان در ادامه گفت که اقدامات اخیر کردهای عراق بیشتر به دعواهای داخلی خود آنها ربط دارد تا چیزهای دیگر.

ایلنور چویک مشاور اردوغان در امور بین الملل نیز باور دارد که بارزانی به دنبال جلب حمایت توده ها در داخل است. او گفت که حزب حاکم دموکرات کردستان با مخالفت جدی دیگر احزاب کرد در شمال عراق از قبیل اتحادیه ی میهنی کردستان و حزب تغییر روبه روست.

چویک که معاملات تجاری گسترده ای با حکومت اقلیم کردستان داشته است، گفت:"افراد طالبانی برای آنکه نشان دهند که یک قدم جلوتر از بارزانی هستند، ابتدا کاری کردند که شورای استانی به اهتزاز پرچم در کرکوک رأی دهد و سپس تصمیم به انضمام شهر به اقلیم کردستان گرفتند."

چویک افزود:"بارزانی هم به نوبه ی خود برای آنکه به مردم کرد نشان دهد که او یک قدم جلوتر است، پیشنهاد همه پرسی استقلال را داد."

از سوی دیگر وردا اوزر تحلیل گر روزنامه ی حریت معتقد است که ایرانی ها در تصمیم شورای استانی کرکوک دست داشته اند. او گفت که اتحادیه ی میهنی کردستان در شورای استانی کرکوک اکثریت را در دست دارد:"پس از این تصمیم ایران از خوشحالی دست هایش را به هم می ساید زیرا این تصمیم به دنبال افزایش نفوذ آن در کرکوک از طریق اتحادیه ی میهنی کردستان اتفاق می افتد. استان دار کرکوک و اتحادیه ی میهنی کردستان هم به همین منوال به دنبال نزدیک شدن به ایران هستند."

با این حال این نگاه با بیانیه ی رسمی ایران مبتنی بر مخالفت آن با اهتزاز پرچم کردستان در کرکوک مغایرت دارد.

همچنین اتفاقات رخ داده این نگاه را که درخواست همه پرسی استقلال نتیجه ی رقابت بین گروه های کرد است، نادرست جلوه می دهد. به نظر می رسید که مقامات حزب دموکرات کردستان و اتحادیه ی میهنی کردستان در دیدار آخر هفته شان در اربیل برای مشخص ساختن جدول زمانی همه پرسی این رقابت را کنار گذاشته باشند. آنها همچنین در مورد کرکوک موضع یکسانی اتخاذ کردند.

با توجه به دشواری های پیش رو برنامه های کردهای عراق برای استقلال ممکن است در آینده ی نزدیک سودای خامی بیش نباشد حتی اگر همه پرسی به دلایل نمادین یا برای دست بالا داشتن اربیل در برابر بغداد برگزار شود.

اما پیوند دادن دوباره ی عراق به یکدیگر وظیفه ای شاق و هراس آور است که تضمینی برای موفقیت در آن وجود ندارد. به همین خاطر، شرایط ممکن است در پایان ترکیه را در برابر عمل انجام شده ی دیگری در منطقه قرار دهد.

روز چهارم آوریل در تحولی جدید اردوغان خواهان آن شد که پرچم کردستان در کرکوک "بی درنگ پایین آورده شود" و گفت که "کرکوک با ترکمان ها، اعراب و کردهایش متعلق به همه است."

او کردهای عراق را بدون نام بردن از آنها مخاطب قرار داد و به آنها هشدار داد که ادعای مالکیت بر کرکوک به شکلی که آنها در حال انجام آن هستند، هزینه ی سنگینی برای آنها دارد.

اردوغان این سخنان را در یک گردهمایی در شهر زونگولداک در ساحل دریای سیاه به زبان آورد. او در این شهر در حال تبلیغ برای همه پرسی پیش رو بود که امیدوار است او را رئیس جمهور اجرایی ترکیه کند.

بسیاری با توجه به روابط نزدیک اردوغان با بارزانی مخاطب اظهارات اردوغان را اصولاً ناسیونالیست ها در داخل دانستند که اردوغان به آرای آنها در همه پرسی 16 آوریل نیاز دارد؛ همه پرسی ای که قدرت بیشتری به ریاست جمهوری ترکیه اعطا می کند.

با این وجود اظهارات او نشان گر تنش زایی بالقوه ی شرایط است.

منبع: المانیتور

ترجمه: خبرگزاری کردپرس- سرویس جهان

 

کد خبرنگار: 40101

کد مطلب: 127191  |  تاريخ: ۱۳۹۶/۱/۲۰  |  ساعت: ۱۴ : ۴۱

FaceBook   Twitter   Delicious   Digg   Buzz   Google Bookmarks   ˜áæÈ  
ارسال نظر
نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیک:
نظر:
نظرات ارسال شده
آخرین اخبار
آذربایجان غربی در رشته زنان و زایمان دچار کمبود نیروی متخصص است
نشست تخصصی شعر و داستان با عنوان با حضور ادباء کشوری در کردستان
تکذیب عملیات مشترک ایران و ترکیه علیه پ.ک.ک
بانوان کارآفرین کرمانشاهی سال گذشته 167 شغل ایجاد کردند
دعوت بیلیارد باز سنندجی به تیم ملی بزرگسالان کشور
واژگونی تانکر حامل گاز مایع و بسته شدن جاده سقز -سنندج
تکمیل راه آهن همدان-سنندج تا سال ۹۷
اهداف سفر وزیر دفاع آمریکا به ترکیه و ارتباط آن با نیروهای کُرد
هیچکس قادر به تغییر موعد برگزاری همه پرسی استقلال کردستان عراق نیست
شهرداری پیرانشهر 8میلیارد تومان بدهی و 135 میلیارد تومان طلب دارد
تصویب برگزاری همه‌پرسی استقلال کردستان عراق در مندلی استان دیالی
جوانترین شهردار ترکیه در شهر لیجه در استان دیاربکر دستگیر و زندانی شد
اهداف دیدار وزیر دفاع آمریکا از عراق
دیدار هیئت کُرد از بغداد موفقیت آمیز بوده است
هیئت کُرد در بغداد بر سر همه‌ پرسی استقلال سازش نکرده‌ است
امکانات