آیا کردستان عراق به سمت جنگ داخلی پیش می رود؟/ دنیس ناتالی
سرویس جهان- مبارزه علیه دولت اسلامی (داعش) در موصل توجه را از مشکلات فراوان اقلیم کردستان عراق منحرف کرده است، مشکلاتی که ثبات پس از جنگ را تحت تاثیر قرار خواهد داد. تنها در چند ماه گذشته یک روزنامه نگار کرد ترور شده است، یک دانشجوی دانشگاه قربانی قتل"ناموسی" شد، یک نماینده زن کرد پالمان تهدید به مرگ شد، در دفتر یک حزب کرد ایرانی انفجاری روی داد که هفت تن کشته برجای گذاشت و چندین حمله تروریستی در استان سلیمانیه خنثی شدند. این حوادث در کنار تظاهرات هر روزه کارمندان دولت برای اعتراض به حقوق پرداخت نشده، پارلمان تعلیق شده، افزایش روز افزون تعداد پناهندگان و آوارگان داخلی، حضور بیشتر حزب کارگران کردستان (پ ک ک) و حملات هوایی ترکیه به پایگاه های پ ک ک در شمال عراق اتفاق افتاده اند. این اتفاقات نه تنها بسیاری از دستاوردهای دولت اقلیم کردستان از سال 2011 را به شکست تبدیل کرده اند، بلکه باعث شده اند تا اقلیم کردستان در مقابل فروپاشی مالی و درگیری های داخلی آسیب پذیر باشد.

سناریوی واقعی تر از "استقلال اجتناب ناپذیر کردی" پس از شکست داعش، خود مختاری تضعیف شده، بی نظمی سیاسی و درگیری های مسلحانه است. حکومت اقلیم کردستان صادرات "مستقل" نفت را در سال 2014 آغاز کرد، اما اقتصاد کردها اکنون از هم پاشیده است. بدهی های حکومت اقلیم کردستان به بیش از 22 میلیارد دلار رسیده است. میزان دسترسی به برق به سطح دسترسی برق در سال 2005، یا حدود چهار ساعت در روز در بسیاری از مناطق بدون ژنراتور خصوصی، کاهش یافته است. دهها هزار نفر از جوانان در حال مهاجرت از این اقلیم هستند. بخش انرژی کردی؛ که زمانی برای مشارکت در آن تبلیغ می شد، اکنون از نظر قانونی و سیاسی در حال تضعیف شدن است. اگر چه حکومت اقلیم کردستان روزانه حدود 600000 بشکه نفت به بندر جیهان ترکیه صادر می کند؛ اما بر سر این میزان صادرات تنش وجود دارد و به ترکیه وابسته بوده و تا حدود زیادی از چاه های کرکوک – که هنوز جزء مناطق مورد مناقشه است- و نه اقلیم کردستان استخراج می شود. شرکت های بین المللی نفتی تاکنون 19 میدان نفتی در اقلیم کردستان را ترک کرده اند، از جمله خروج اکسون موبیل از سه چاه از شش چاهی که در آنها حفاری انجام می داد.

ایمیل های میان وزارت منابع طبیعی اقلیم کردستان و مقامات ترکیه که توسط ویکی لیکس منتشر شدند نشان دهنده عمق بحران مالی دولت منطقه ای کردستان و پیامدهای سیاسی آن هستند. از دید برخی کردها، تلاش این وزارتخانه برای دریافت 5 میلیارد دلار وام دیگر از آنکارا و پیشنهاد سهام بزرگتر در میدان های نفتی تحت کنترل کردها به ترکیه ممکن است به حفاظت از منافع اقتصادی اقلیم کردستان کمک کند. با این حال، دیگران، از جمله نمایندگان پارلمان در اربیل، نگاهی متفاوت به این اتفاقات دارند و با پیشنهاد این وزارت مخالفند چرا که آن را "فروش خاک کردستان به ترکیه" قلمداد می کنند. مقامات عراقی در بغداد نیز واکنش انتقادی به این اتفاق نشان دادند و معتقدند حکومت اقلیم کردستان از حق قانونی فروش میدان های نفتی به ترکیه برخوردار نیست.

گسترش روز افزون نفوذ پ.ک.ک در شمال عراق به این بحران ها دامن می زند و مبارزات قدرت در میان کردها را افزایش می دهد. علاوه بر پایگاه پ ک ک در کوه های قندیل، در حال حاضر گروه هایی از نیروهای آن در کوههای سنجار مستقر شده اند تا از اقلیت ایزدی ها در برابر حملات آینده داعش محافظت کنند و این منطقه استراتژیک را به کنترل خود در آورند. در حالی که اتحادیه میهنی کردستان (PUK) و گوران از پ ک ک پشتیبانی و یا آن را تحمل می کنند، مقامات حزب دمکرات کردستان (KDP) تهدید کرده اند که احتمالا از قوه قهریه برای خارج کردن پ ک ک از سنجار استفاده خواهند کرد. آنکارا نیز هشدار داده است در صورتی که پیشمرگه نتواند پ.ک.ک را از سنجار بیرون کند در فصل بهار در سنجار مداخله خواهد کرد. اگر چه مراد قرایلان رهبر موقت پ ک ک به تازگی گفته است که نیروهای پ.ک.ک برای خروج از منطقه ایزدی نشین سنجار آماده می شوند، اما بعید به نظر می رسد گروه های وابسته به پ ک ک به طور کامل آنجا را ترک کنند. اختلاف میان کسانی که از حزب دموکرات کردستان حمایت می کنند و کسانی که در شمال عراق با آن مخالف اند قابل لمس است. نگرانی های در مورد احتمال یک برادر کشی دیگر یا جنگ داخلی کردستان وجود دارد.

در واقع، اندیشیدن به درگیری های مسلحانه میان کردها و یا بی ثباتی احتمالی به سختی قابل تصور است. از زمان چهار سال جنگ داخلی کردها (1994-1998) تاکنون شرایط بسیار بهتر شده است. اقلیم کردستان از لحاظ اقتصادی توسعه یافته، از نظر سیاسی بالغ تر شده و به عنوان بخشی از یک دولت فدرال عراق در مجامع بین المللی به رسمیت شناخته شده است و در مبارزه با داعش به یک شریک محلی کلیدی تبدیل شده است. اگرچه احزاب کردی با هم دچار تنش هستند، با این حال خطرات ناشی از خشونت پایدار برای مقامات حکومت اقلیم کردستان، که در منطقه عمیقا دچار مشکلات مالی هستند، بسیار بالا است. همچنین احزاب کرد عراقی چنان بیش از حد متفرق بوده و به مسعود بارزانی وابسته اند که نمی توانند حزب دموکرات کردستان را به چالش بکشند هر چند که از نظر سیاسی با این حزب مخالفند.

با این حال، بخشی از بحران کنونی خارج از کنترل دولت منطقه ای کردستان است و با وضعیتی که منجر به جنگ داخلی کردستان شد تفاوت چندانی ندارد. در آن زمان، کردستان عراق، با وجود برخورداری از وضعیت منطقه امن شناخته شده در جوامع بین المللی، از نظر سیاسی و اقتصادی ناپایدار بود. خروج بغداد از منطقه کردی شمال پس از جنگ 1990 خلیج فارس و تحریم های بین المللی علیه عراق باعث شد تا حکومت تازه تاسیس اقلیم کردستان نتواند حقوق کارمندان دولت را پرداخت کند، خدمات ارائه نماید و صدها هزار پناهنده کرد را اسکان داده و روستاهایی که در عملیات انفال - که صدام حسین، رئیس جمهور پیشین عراق، در آن عملیات از حملات شیمیایی استفاده کرد- را بازسازی نماید. اگر چه معامله گران وابسته به احزاب سیاسی کردی راه های خلاقانه ای برای شکستن تحریم ها و دستیابی به سود پیدا کردند، با این حال اکثریت کردها فقیر بوده و به کمک های بین المللی متکی بودند.

همچنین میان KDP و PUK بر سر رهبریت و دسترسی به درآمدها و منابع جنگ قدرت وجود داشت. این تنش ها باعث ورود ترکیه، ایران و احزاب کرد رقیب، از جمله پ ک ک، به منطقه شد، اتفاقی که بسیار شبیه به وضعیت کنونی است. در آن زمان، به عنوان مثال، حزب دموکرات کردستان برای کنترل شورش قدرتمند پ ک ک در جنوب شرقی ترکیه و ضمانت درآمد قاچاق در مرز خابور، مذاکرات تجاری و امنیتی با ترکیه انجام داد. در مقابل، آنکارا- برای دنبال کردن نیروهای پ ک ک در آن سوی مرز ترکیه- از سال 1992 تا سال 1997 چندین عملیات نظامی برون مرزی - عملیات فولاد-1 و عملیات چکش – را انجام داد. در یکی از این عملیات ها 35000 سرباز ترکیه  37 مایل به داخل خاک اقلیم کردستان نفوذ کردند. اتحادیه میهنی کردستان توانست حمایت ایران را به دست آورد و از پ ک ک حمایت کرد. گروه های اسلامی نیز از این بی ثباتی برای شکل گیری و رادیکال شدن، از جمله پیشگامان انصار الاسلام، استفاده کردند.

اکنون این الگوها در منطقه کردستان در حال تکرار شدن هستند. اگر چه حکومت اقلیم کردستان و مقامات احزاب کردی از درگیری های داخلی بسیار متضرر خواهند شد، با این حال ممکن است گروه های دیگر از این وضعیت متضرر نشوند و از کشور ضعیف عراق، جمعیت خشمگین و بی ثبات بهره ببرند. علاوه بر این، در حالی که حکومت اقلیم کردستان روز به روز بیشتر به آنکارا وابسته می شود، اما مشکل کردهای ترکیه حل نشده باقی مانده است، کردهای سوریه خواهان استقلال هستند و پ ک ک نفوذ خود را گسترش می دهد و حکومت اقلیم کردستان مشکل فرامرزی با پ ک ک را به ارث خواهد برد. پ ک ک، به نوبه خود، تلاش خواهد کرد تا از خلاء سیاسی روز افزون در صحنه اقلیم کردی عراق استفاده کند، جایی که بسیاری آن را یک حزب ناسیونالیست کرد معتبر می دانند. پ ک ک و دیگر گروه های افراطی برای کشورهای منطقه که به دنبال مقابله با قدرت حزب دمکرات کردستان بارزانی و ترکیه هستند، مفید اند.

این تنش ها، که کنترلی بر آنها وجود ندارد، به تضعیف رشد اقتصادی و ثبات داخلی منطقه کردستان - حتی پس از آزادی موصل – و توانایی حکومت اقلیم کردستان به عنوان یک شریک موثر منطقه ای برای شکست داعش، ادامه خواهد داد. بایستی توجه جدی تری به تقویت نهادهای دولتی عراق، از جمله حکومت اقلیم کردستان و سازمان های استانی، تنوع اقتصادی، تقسیم درآمد میان بغداد و اربیل، امنیت مرزی و روابط بین آنکارا، بغداد و حکومت اقلیم کردستان صورت گیرد. بایستی به حل مسئله پ ک ک در شمال عراق نیز اقدام کرد و از جمله این اقدامات ایجاد آتش بس با آنکارا و حل مسائل کردی در ترکیه و سوریه است.

منبع: المانیتور

ترجمه: خبرگزاری کردپرس-سرویس جهان

 

لینک ورود به کانال رسمی تلگرام کردپرس؛

کد مطلب: 121475  |  تاريخ: ۱۳۹۵/۱۰/۱۹  |  ساعت: ۲۱ : ۲۷

FaceBook   Twitter   Delicious   Digg   Buzz   Google Bookmarks   ˜áæÈ  
ارسال نظر
نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیک:
نظر:
نظرات ارسال شده
محمد : موافق [۲]  -  مخالف [۰]
بلاخره از دنيس ناتالي ، تحليل گر جنبش کوردستان و منتقدي ريزبين، مقاله گذاشتيد. تحليل هاي خانم ناتالي درسته و نگراني هايي که مطرح ميکنه جدي هست. اما مشکل اصلي حکومت منطقه اي کوردستان کهنه و ناکارآمدي سيستم حکمراني و سياست صدور نفت خام به خارجش هست.
خانم ناتالي اشاره نميکنه به ريشه اصلي مشکلات هر چند خوب تحليل کرده.
سيستم حکمراني حکومت کوردستان با وجود محاسني که داره اما عيب هاي بزرگي داره. ماهيت نظام سياسيش چندان روش نيست(رياست جمهوري هست يا پارلماني و...) نظام اداري هم بسيار گسترده و ناکارآمده. حدود يک ميليون و نيم حقوق بگير داره. حکومتي با 6 ميليون جمعيت اين همه حقوق بگير دولت واقعا عجيبه. سيستم اقتصادي حکومت کوردستان وابستگي شديد به محصول پرنوسان نفت داره و اين وابستگي از نوع صادر کننده بودن نفت خام با مشارکت شرکت هاي نفتي چند مليتي وضعيت رو بحراني تر ميکنه و شرايط وقتي بدتر ميشه که تنها راه صدور مطمئن نفت خام هم راه ترکيه هست!!! حالا کاهش شديد قيمت نفت و اختلافات شديد اربيل -بغداد و جنگ داعش و حدود 1.800000 آواره جنگ سوريه و عراق هم اضافه بار اين مشکلات هستن.
راه چاره:
1-بازبيني کامل در نظام حکمراني حکومت کوردستان و حل اختلافات داخلي
2- ايجاد اصلاحات قوي و کارامد کردن دولت با استفاده از مدل خودگرداني دولت متکي به جامعه پيتر ايوانز. که به اصلاح دولت و نقش دولت در صنعتي شدن و توسعه و رفتن به سمت بخش و صنايع چند بعدي روز دنيا توجه داره.
3- حل اختلافات با پ.ک.ک و کاهش و حل اختلافات با با کوردستان سوريه. تا هم وجهه ناسيوناليستي حکومت منطقه اي حفظ و افزايش پيدا کنه و هم به قدرت ديپلماسي حکومت کوردستان افزوده بشه.
4- اجراي کامل قانون هيدروکربن 2007 پارلمان کوردستان. و تاسيس صنعت ملي نفت کوردستان و بازبيني کامل در سياست صادرکنندگي نفت خام بودن.(نفت خام صادر کردن چندان مشکلات رو حل نميکنه بلکه بايد در داخل کوردستان فرآورده هاي پتروشيمي رو با تاسيس صنايع پتروشيمي قوي و به روز استخراح کرد)
5- توسعه رو مجددا تعزيف کردن: توسعه امروز در رابطه با بستر جهاتي به ويژه اقتصاد جهاني تعريف ميشه و اين يعني جايگاه اقتصادي ما در نقش و قدرت ما در سطح جهاني بسيار موثر هست. صنعت روز دنيا امروز صنايع تکنولوژي اطلاعات و صنايع هوشمند و اقتصاد دانش بنيان و... هست. حکومت کوردستان بايد توجه جدي به توسعه صنايع روز (تکنولوژي اطلاعات و صنايع چندبعدي) داشته باشه و صنعت نفت خودش رو هم با توجه به اين صنعت روز نوسازي کنه.
مشکلات زيادي هست ولي در اين کامنت و نظر فقط به اين موارد اشاره ميکنم. در جهان آشفته و پر مشکل امروز (مديريت هوشمند) بهترين راه حل هست. اميدوارم مسئولان حکومت کوردستان به اين واقعيت ها هم توجه داشته باشن و فکر کنند.
اخبار مرتبط
آخرین اخبار
مهمترین تحولات روز پنچشنبه 26/5/1396 در ترکیه
نیروهای آمریکا دهها سال در شمال سوریه حضور خواهند داشت
راه اندازی سامانه «معبر» برای پیگیری مشکلات معلولان/ 41 درصد دستگاه‌های اجرایی و عمومی کردستان مناسب‌سازی شده است
9 روزنامه نگار ترکیه به اتهام همکاری با جماعت گولن راهی زندان شدند
دیدار سرلشکر باقری با رئیس جمهور، وزیر دفاع و رئیس سازمان اطلاعات ملی ترکیه
ایران برخلاف ترکیه از دادن هشدار جدی به اقلیم کردستان عراق خودداری کرد
احزاب جمهوری خواه خلق و دموکراتیک خلق ها در انتخابات 2019 ائتلاف خواهند کرد
تولید 50 درصد از طلای کشور در کردستان/ کردستان استانی معدنی است
کسب رتبه برتر سیمای مرکز مهاباد در همایش رشد تولید
بدمینتون بازان کردستانی بر سکوی سوم رقابت های نونهالان کشور ایستادند/ دعوت از دو فوتبالیست کردستانی به تیم ملی نونهالان کشور
برگزاری همه پرسی اقلیم کردستان به رغم گفتگوهای هیئت کُرد در بغداد به تعویق نخواهد افتاد
توطئه آمریکایی "استقلال کردستان عراق" شدنی نیست
توافقنامه اتحاد کمرگی با ترکیه را تمدید نخواهیم کرد
تذکر نماینده شاهیندژ و تکاب به رئیس جمهور برای انتقال آب از زرینه رود به تبریز
مراسم گرامیداشت سالروز آزادسازی شهر پاوه برگزارشد
امکانات